Adli Sicil Kaydı: Sabıka Kaydı Nasıl Alınır, Ne Zaman Silinir?

Adli sicil kaydı, cezanın veya güvenlik tedbirinin infazı tamamlandığında ve kanunda sayılan diğer hâllerde silinerek arşive alınır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 9). Sabıka kaydının silinmesi, kaydın arşivden de tamamen silindiği anlamına gelmez. Arşiv kaydının tamamen silinmesi için mahkûmiyetin niteliğine göre ayrı şartlar ve süreler uygulanır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 12). Aşağıda kaydın nasıl alınacağını, silme başvurusunun nereye yapılacağını ve arşiv kaydının hangi şartlarla silineceğini bulacaksınız.

Adli Sicil Kaydı ve Hangi Kararlar İşlenir?

Adli sicil kaydı, halk arasında sabıka kaydı denilen, kesinleşmiş ceza mahkûmiyetleri ile kanunda belirtilen ilgili karar ve bilgilerin tutulduğu kayıttır. Türk mahkemelerinin vatandaş veya yabancılar hakkında verdiği kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri bu kayda işlenir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 4).

Başlıca kayıtlar şunlardır:

• Hapis cezasına mahkûmiyet, koşullu salıverilme ve infazın tamamlanmasına ilişkin bilgiler.
• Ertelenen hapis cezasının denetim süresi ve infaz edilmiş sayılmasına ilişkin bilgiler.
• Adli para cezasına mahkûmiyet ve cezanın infazına ilişkin bilgiler.
• Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar.
• Mahkûmiyetle bağlantılı olarak belli bir mesleğin yapılmasının yasaklanması veya sürücü belgesinin geri alınması gibi kararlar.

İdari para cezası, adli para cezasıyla aynı değildir. İdari para cezaları adli sicile kaydedilmez. Disiplin suçlarına ve sırf askerî suçlara ilişkin mahkûmiyetler ile disiplin veya tazyik hapsi kararları da kaydedilmeyecek bilgiler arasındadır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 5).

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararları ise kendilerine özgü bir sisteme kaydedilir; bu kayıtlar ancak kanunda belirtilen amaçla, soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak kullanılabilir (CMK m. 231/13). Ayrıntılar için HAGB şartları ve sonuçları bölümüne bakabilirsiniz.

Adli Sicil Kaydı Nasıl Alınır?

Adli sicil kaydınızı, kullanacağınız amacı belirterek yetkili mercilerden alabilirsiniz. Sizin adınıza başvuran vekilin bu yetkisi vekâletnamede açıkça belirtilmiş olmalıdır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 7).

Sabıka kaydı, iyi hâl kâğıdı veya iyi hâl belgesi adıyla aranan adli sicil bilgisini vermeye yetkili merciler şunlardır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 8):

• Mahallî adli sicillerde Cumhuriyet başsavcılıkları ve kaymakamlıklar.
• Yurt dışında elçilik ve konsolosluklar.
• Merkezî adli sicilde Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü.

Kanun, kişilerin güvenli kimlik doğrulama araçlarıyla kendi adli sicil ve arşiv kayıtlarını sorgulamasına da imkân tanır. Sorgulama sonucu, ilgili mercie fiziksel veya elektronik ortamda verilebilir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 13/2).

Arşiv bilgisini kendiniz isteyebilirsiniz; vekilinizin istemesi için vekâletnamede açık yetki bulunmalıdır. Arşiv bilgisi talebinde de kullanım amacı belirtilir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 10/1-a).

Adli Sicil Kaydı Hangi Şartlarla Silinir?

Adli sicil kaydı; cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, mahkûmiyetin bütün sonuçlarını kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması ya da genel af hâlinde silinerek arşive alınır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 9/1).

Cezasını tamamlayan herkesin sicilden silinme için ayrıca beş yıl beklemesi gerekmez. İnfazın tamamlanması, adli sicilden arşive geçiş nedenidir. Beş yıllık süre ise diğer mahkûmiyetler bakımından arşiv kaydının tamamen silinmesine ilişkindir; bazı mahkûmiyetlerde daha uzun süreler uygulanır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 9/1-a, 12/1).

Şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık nedeniyle silme için, bu işlemin ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırması gerekir. Her şikâyetten vazgeçme, tek başına bu şartı karşılıyor kabul edilemez (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 9/1-b).

Bazı hâllerde kayıt arşive aktarılmak yerine tamamen silinir:

• Fiil kanunla suç olmaktan çıkarılırsa ilgili adli sicil ve arşiv kayıtları talep aranmaksızın tamamen silinir.
• Kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonucunda verilen beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararı kesinleşirse önceki mahkûmiyete ilişkin kayıt tamamen silinir.
• Akıl hastalığı nedeniyle hükmedilen güvenlik tedbirine ilişkin kayıt, tedbirin infazı tamamlandığında tamamen silinir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 12/2-4).

İlgilinin ölümü de adli sicil ve arşiv bilgilerinin tamamen silinme nedenidir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 9/2, 12/1-a).

Silme Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?

Adli sicil ve arşiv kayıtlarını silme işlemini Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü yapar. Adli sicilden silinerek arşive alınma ile arşivden tamamen silinme taleplerinde, hangi işlemi istediğinizi ayırmanız gerekir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 9, 12).

Başvurunuzu hazırlarken:

1. Silinmesini istediğiniz kaydı belirtin.
2. Talebinizin adli sicilden silinip arşive alınmaya mı, arşivden tamamen silinmeye mi ilişkin olduğunu yazın.
3. Dayandığınız nedeni açıklayın; örneğin infazın tamamlanması veya arşivden silinme süresinin dolması.
4. Bu nedeni gösteren, elinizde bulunan karar ve belgeleri başvurunuza ekleyin.

Yargıtay, kanun yararına bozma incelemesi yaptığı bir kararında, “11/04/2012 tarihinden itibaren adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi işleminin münhasıran Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yapılması gerektiği” sonucuna yer vermiştir (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/39872, K. 2022/5972, T. 28.02.2022).

Genel Müdürlük talebi reddederse bu işleme karşı idari yargıya gidilir. Danıştay, “arşiv kaydının silinmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’nün” işleminin iptali için açılan bir davayı incelemiştir (Danıştay 10. Daire, E. 2019/11713, K. 2023/4936, T. 28.09.2023). İdare mahkemesinde dava açma süresi, yazılı bildirimi izleyen günden başlayarak altmış gündür (2577 sayılı Kanun m. 7).

Yasaklanmış hakların geri verilmesi talebi ise ayrı bir işlemdir. Bu talep hakkında, hükmü veren mahkeme veya hükümlünün ikametgâhının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkeme karar verir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 13/A/3).

Adli Sicil Arşiv Kaydı ve Silinmesi

Adli sicil arşiv kaydı, kanundaki arşive alınma nedenleri gerçekleştiğinde sicilden çıkarılarak arşivde tutulan bilgidir. Arşiv kaydı her mahkûmiyette beş yılda silinmez; süre, mahkûmiyetin hangi gruba girdiğine göre değişir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 9, 12).

Mahkûmiyetin niteliği	Arşiv kaydının tamamen silinme şartı
Anayasa’nın 76. maddesi ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetler	Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa 15 yıl
Aynı gruptaki mahkûmiyetler	Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı aranmaksızın 30 yıl
Diğer mahkûmiyetler	5 yıl

Bu süreler, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten başlar. Başlangıç için yalnız mahkûmiyet kararının tarihine bakılmaz (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 12/1).

Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı, tabloda belirtilen mahkûmiyetlerde tek başına arşiv kaydını hemen sildirmez; 15 yıllık sürenin de geçmesi gerekir. Bu kararın alınmasında, infazın tamamlanmasının ardından üç yıl geçmesi, bu sürede yeni suç işlenmemesi ve kişinin iyi hâlli yaşadığı konusunda mahkemede kanaat oluşması şartları aranır. Kanunda saklı tutulan istisnalar ve infaza başka bir hukuki nedenle son verilmesine ilişkin ayrı süreler de vardır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 12/1-b, 13/A/1-2).

Eski kayıtlar için geçiş hükümleri de bulunur. Kanunun yürürlük tarihinden önceki suçlara ilişkin kayıtların bir kısmında önceki kanunun süreleri dikkate alındığından, bu kayıtların tamamını yalnız tablodaki sürelerle değerlendirmek yeterli olmaz (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu geçici m. 2).

Alkollü Araç Kullanma Kaydı

Alkollü araç kullanma nedeniyle kaydın silinmesinde, hakkınızda verilen kararın türüne bakılır. İdari para cezası adli sicile kaydedilmez; kesinleşmiş ceza mahkûmiyeti ise adli sicile kaydedilecek bilgiler arasındadır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 4, 5).

Hakkınızda kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyeti varsa adli sicilden arşive geçiş ve arşivden tamamen silinme, yukarıdaki şartlara göre değerlendirilir. Karar HAGB ise buna özgü kayıt sistemi uygulanır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 9, 12; CMK m. 231/13).

Karar ve yaptırım türlerinin ayrıntıları için alkollü araç kullanma cezası sayfasına bakabilirsiniz.

Sicil Affı Var Mı?

Adli sicil kaydını sildirmek için af çıkmasını beklemek gerekmez; infazın tamamlanması ve diğer kanuni nedenler üzerinden silme işlemi yapılabilir. Genel af ise sicilden silinerek arşive alınma nedenlerinden biridir (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 9/1).

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, bütün kayıtları koşulsuz kaldıran ayrı bir “sicil affı” düzenlemesi getirmez. Kanun, genel veya özel affa ilişkin kanunların ve özel affa ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararlarının adli sicile kaydedilmesini de düzenler (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 4/1-i).

Genel af nedeniyle kaydın sicilden arşive alınması ile arşivden tamamen silinmesi ayrı işlemlerdir. Arşivin tamamen silinmesinde ayrıca kanundaki şartlar uygulanır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 9/1-d, 12).