HAGB Nedir? Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Şartları ve Kaldırıldı Mı?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), mahkemenin kurduğu hükmün, müsadereye ilişkin hükümler dışında, sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasıdır (CMK m. 231/5). İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında, diğer şartlar da varsa HAGB kararı verilebilir. Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve belirlenen yükümlülüklere uyulursa hüküm ortadan kaldırılır, dava düşer (CMK m. 231/10). Aşağıda HAGB’nin güncel durumunu, şartlarını, denetim süresini, ihlalin sonuçlarını, sicil kaydını ve başvuru yollarını bulacaksınız.

HAGB Ne Demektir, Mahkûmiyet Sayılır Mı?

HAGB, mahkemenin bir hüküm kurduğu ancak bu hükmün açıklanmasını geri bıraktığı karardır. Kurulan hüküm, müsadereye ilişkin hükümler hariç, sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz (CMK m. 231/5).

Bu nedenle HAGB kararı beraat değildir: mahkeme ceza belirlemiştir. Ancak açıklanması geri bırakılan hükmü, bütün sonuçlarını doğuran bir mahkûmiyet gibi değerlendirmek de doğru olmaz. Kanun, hükmün hukuki sonuç doğurmamasını esas alır; müsadereyi, yani ilgili eşya veya malvarlığının alınmasına ilişkin hükümleri, bunun dışında tutar (CMK m. 231/5).

Denetimin nasıl geçirildiğine göre hüküm daha sonra ortadan kaldırılabilir veya açıklanabilir (CMK m. 231/10-11).

HAGB Kaldırıldı Mı? Güncel Durum

30 Ekim 2026 itibarıyla HAGB kaldırılmadı. HAGB’yi düzenleyen hükümler, 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile yeniden düzenlendi ve yürürlüktedir (CMK m. 231/5-14).

“HAGB kalktı mı?” sorusunu kararınıza hangi başvuru yolunun uygulanacağı sorusundan ayırmak gerekir. Güncel düzenlemede HAGB kararına karşı, kanunda saklı tutulan sınırlar çerçevesinde istinaf yolu bulunur (CMK m. 231/12).

Eski kararlar için geçiş hükmü vardır: 1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararlarına karşı itiraz yolunun uygulanmasına devam edilir (CMK Geçici m. 6/2-b). Kararınızın tarihi, kanun yolunun belirlenmesinde bu nedenle dikkate alınmalıdır.

HAGB Şartları, Ceza Sınırı ve Uygulanmayacak Suçlar

HAGB için yargılama sonunda hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması gerekir. Ceza sınırının içinde kalmak tek başına yeterli değildir; mahkeme diğer şartları da değerlendirir (CMK m. 231/5-6).

HAGB şartları şunlardır:

• Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmanız.
• Mahkemenin, kişilik özelliklerinizi ve duruşmadaki tutum ve davranışlarınızı değerlendirerek yeniden suç işlemeyeceğiniz kanaatine varması.
• Suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın iade, önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi.

Zararı hemen karşılayamıyorsanız mahkeme, denetim süresince aylık taksitlerle tamamen giderilmesi şartıyla da HAGB kararı verebilir (CMK m. 231/9).

Denetim süresi içinde hakkınızda kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez (CMK m. 231/8).

İşkence ve eziyet suçlarında HAGB uygulanmaz. Kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar da kapsam dışındadır (CMK m. 231/14).

Denetim Süresi Ne Zaman Başlar, Nasıl Hesaplanır?

HAGB denetim süresi, kararın usulüne uygun biçimde kesinleşmesiyle başlar. CMK’da bu süre beş yıl olarak düzenlenmiştir (CMK m. 231/8).

Yargıtay bir kanun yararına bozma kararında başlangıcı şöyle açıklamıştır: “Denetim süresi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının usûlüne uygun olarak kesinleşmesi üzerine başlar.” (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2026/2506, K. 2026/3268, T. 27.04.2026).

Bu nedenle süreyi yalnız duruşmada kararın verildiği tarihe bakarak hesaplamayın. Esas alınacak tarih, kararın usulüne uygun kesinleşme tarihidir.

Beş yıllık denetim ile mahkemenin belirleyebileceği yükümlülüğün süresi farklıdır. Mahkeme, bir yıldan fazla olmamak üzere eğitim programına devam, gözetim altında ücretli çalışma, belirli yerlere gitmeme veya başka bir yükümlülük belirleyebilir (CMK m. 231/8).

Bu tedbirler hakkında ayrıca denetimli serbestlik sayfasına bakabilirsiniz.

HAGB İhlali, Yeni Suç ve Hükmün Açıklanması

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılması hâlinde mahkeme hükmü açıklar (CMK m. 231/11). Yeni suç yönünden belirleyici olan, suçun denetim süresi içinde işlenmesidir.

HAGB ihlali nedeniyle hükmün açıklanması, denetim süresi başlamadan önce işlenmiş bir suçla aynı şekilde değerlendirilemez. Yargıtay da kanun yararına bozma incelemesinde kararın usulüne uygun kesinleşmesi ve bunun ardından denetim süresinin işlemesi üzerinde durmuştur (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2026/2506, K. 2026/3268, T. 27.04.2026).

Yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanık için mahkemenin ayrıca değerlendirme yapma yetkisi vardır. Mahkeme, sanığın durumuna göre:

• Cezanın yarısına kadar belirleyeceği kısmının infaz edilmemesine,
• Şartları varsa hapis cezasının ertelenmesine,
• Şartları varsa seçenek yaptırımlara çevrilmesine

karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir (CMK m. 231/11). Bunlar kendiliğinden uygulanmaz; mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.

Dosyanızda hangi ihlalin ileri sürüldüğünü ve hükmün açıklanmasına karar verilip verilmediğini kontrol edin. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir (CMK m. 231/11).

Denetim Süresi Bitince Ne Olur?

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmemiş ve belirlenen yükümlülüklere uyulmuşsa, mahkeme açıklanması geri bırakılan hükmü ortadan kaldırır ve davanın düşmesine karar verir (CMK m. 231/10).

Kanunun öngördüğü sonuç, yalnız sürenin takvim üzerinde dolması değildir; hükmün kaldırılması ve davanın düşmesi kararıdır. HAGB süresi dolduğunda dosyanızda bu kararın bulunup bulunmadığını kontrol edin.

Denetim sırasında kasten yeni bir suç işlenmiş veya yükümlülüklere aykırı davranılmışsa hükmün açıklanmasına ilişkin hükümler gündeme gelir (CMK m. 231/11).

HAGB Adli Sicile İşler Mi?

HAGB kararı, mahkûmiyetlerin kaydedildiği adli sicilden ayrı olarak, bu kararlara mahsus bir sisteme kaydedilir (CMK m. 231/13). Bu nedenle “sicile işlemez” ifadesini, kararın hiçbir yerde kaydının bulunmadığı şeklinde anlamayın.

Adli Sicil Kanunu, kesinleşmiş mahkûmiyet hükümlerinin adli sicile kaydedilmesini düzenler. HAGB için ise CMK’da ayrı kayıt ve kullanım hükmü vardır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m. 4; CMK m. 231/13).

HAGB kayıtları ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istendiğinde, maddede belirtilen amaç için kullanılabilir (CMK m. 231/13).

Diğer kayıt türleri ve silinme koşulları için adli sicil kaydı sayfasına bakabilirsiniz.

HAGB İle Erteleme Farkı, Para Cezası ve Tekerrür

HAGB’de kurulan hüküm, müsadere dışında hukuki sonuç doğurmaz; hapis cezasının ertelenmesinde ise mahkûmiyet vardır ve denetim başarıyla tamamlanırsa ceza infaz edilmiş sayılır (CMK m. 231/5; TCK m. 51/8).

Konu	HAGB	Hapis cezasının ertelenmesi
Uygulanabilecek ceza	İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası	Hapis cezası; temel sınır iki yıl, fiil tarihinde 18 yaşından küçük veya 65 yaşını bitirmiş kişilerde üç yıl
Önceki mahkûmiyet şartı	Daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamak	Daha önce kasıtlı suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm olmamak
Denetim süresi	CMK’da beş yıl	Bir ila üç yıl; hükmolunan ceza süresinden az olamaz
Şartlara uygun tamamlanırsa	Hüküm kaldırılır, dava düşer	Ceza infaz edilmiş sayılır
Dayanak	CMK m. 231/5-6, 8, 10	TCK m. 51/1, 3, 8

Adli para cezası hakkında da HAGB kararı verilebilir (CMK m. 231/5). Ancak HAGB verilen hükümdeki hapis cezası aynı zamanda ertelenemez veya kısa süreli olduğu gerekçesiyle seçenek yaptırıma çevrilemez (CMK m. 231/7).

Kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına veya başka bir seçenek yaptırıma çevrilmesi ayrı bir düzenlemedir; bu durumda asıl mahkûmiyet, çevrilen para cezası veya tedbirdir (TCK m. 50/1, 5).

HAGB verilen aynı hükmün ertelenmesi ile daha sonraki bir davada erteleme şartlarının değerlendirilmesi farklı konulardır. Sonraki davada erteleme değerlendirmesi yapılırken TCK’daki önceki mahkûmiyete ilişkin şart dikkate alınır (TCK m. 51/1-a).

HAGB’nin Zamanaşımına Etkisi

HAGB denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur (CMK m. 231/8). Kanundaki ifade “kesilme” değil, “durma”dır.

HAGB Kararına İtiraz ve Kanun Yolları

Güncel düzenlemede HAGB kararına karşı, kanunda saklı tutulan istinaf sınırları çerçevesinde istinaf yoluna başvurulabilir (CMK m. 231/12). HAGB kararının kendisine başvuru ile ihlal sonrasında açıklanan hükme başvuru farklıdır.

Başvuruya konu karar	Kanun yolu
Güncel düzenlemeye göre verilen HAGB kararı	Kanunda saklı tutulan sınırlar çerçevesinde istinaf (CMK m. 231/12)
HAGB’nin ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi	Kanunda saklı tutulan sınırlar çerçevesinde temyiz (CMK m. 231/12)
Güncel düzenlemeye göre ihlal üzerine açıklanan veya yeniden kurulan hüküm	İtiraz; inceleme CMK m. 231/11’deki koşullarla sınırlıdır
1 Haziran 2024’ten önce verilmiş HAGB kararı	Geçiş hükmü uyarınca itiraz (CMK Geçici m. 6/2-b)

HAGB kararına karşı istinaf ve temyiz incelemesinde, karar ve hüküm usul ve esas yönünden değerlendirilir (CMK m. 231/12). İhlal üzerine açıklanan veya yeniden kurulan hükme itirazda ise inceleme, hükmün açıklanmasına ilişkin koşullarla sınırlıdır (CMK m. 231/11).

1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararlarının sonradan açıklanması veya yeniden kurulması için ayrıca geçiş hükmü vardır. Bu durumda değişiklikten önceki kanun yolu hükümleri uygulanır (CMK Geçici m. 6/2-c).

Mahkeme, hazır bulunan sanığa başvurabileceği kanun yolunu, başvuru merciini ve süresini bildirir (CMK m. 231/2). Kararınızın tarihi ve başvurunun hangi karara yönelik olduğu konusunda tereddüt varsa hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir avukata danışmak çoğu durumda daha yararlı olabilir.

Memuriyet, Meslekler ve Güvenlik Soruşturmasına Etkisi

CMK’daki temel kural, açıklanması geri bırakılan hükmün müsadere dışında hukuki sonuç doğurmamasıdır (CMK m. 231/5). Memuriyette atama şartı ile disiplin ayrı değerlendirilir.

Atama şartı: Kanun, memurluğa alınmada belirli suçlardan mahkûm olmamayı arar; bu şartın sonradan kaybı memurluğu sona erdirir (657 sayılı Kanun m. 48, 98). Bir dosyada idare mahkemesi, HAGB nedeniyle “davacının 657 sayılı Kanun’un 48/A-5 maddesinde aranan atama şartlarına engel bir durumun kalmaması” gerekçesiyle işlemi iptal etmiş, Danıştay bu kararı onamıştır (Danıştay 2. Daire, E. 2021/9279, K. 2023/6023, T. 14.12.2023).

Disiplin: HAGB, disiplin cezasını kendiliğinden engellemez. Danıştay, ceza mahkemesinin HAGB verdiği bir cinsel taciz dosyasında Devlet memurluğundan çıkarma cezasını hukuka uygun bulan kararı onamıştır. Bölge idare mahkemesi, “adli yargı kararıyla cinsel taciz suçunun sabit olduğu gerekçesiyle cezalandırılmasına karar verildiği” hususunu esas almıştır (Danıştay 12. Daire, E. 2022/5920, K. 2025/478, T. 04.02.2025). Çıkarma cezasını gerektiren hâller kanunda ayrıca sayılır (657 sayılı Kanun m. 125).

Kayıt yönünden de ayrı bir sınırlama vardır: HAGB kayıtları, ancak soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istendiğinde, maddede belirtilen amaç için kullanılabilir (CMK m. 231/13).

Özel güvenlik: Kanunda sayılan suçlarda HAGB de engeldir. Hırsızlık, dolandırıcılık, uyuşturucu ve özel hayata karşı suçlar gibi suçlardan hakkında HAGB kararı verilen kişi özel güvenlik görevlisi olamaz (5188 sayılı Kanun m. 10).

Öğretmenlik gibi diğer mesleklerin kendi mevzuatı ve güvenlik soruşturması ayrıca değerlendirilir; “HAGB her mesleğe engeldir” ya da “hiçbir etkisi olmaz” gibi genel bir sonuca varılamaz.

HAGB Yargıtay Kararları

HAGB ihlaliyle ilgili aşağıdaki iki karar, denetim süresinin başlangıcı ve yeni suçun işlenme tarihi üzerinde durur.

Yargıtay bir kanun yararına bozma kararında, denetim süresinin HAGB kararının usulüne uygun kesinleşmesi üzerine başlayacağını belirtmiştir. Hükmün açıklanmasına dayanak gösterilen kasıtlı suçun bu denetim süresi içinde işlenmesi gerekir (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2026/2506, K. 2026/3268, T. 27.04.2026).

Başka bir kanun yararına bozma kararında ise Yargıtay, dayanak gösterilen suçun “denetim süresinin başlamasından önce 17/12/2019 tarihinde işlendiği cihetle” hükmün açıklanmasına esas alınamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2025/1788, K. 2025/7679, T. 28.04.2025).