Boşanma Davası: Nasıl Açılır, Nereye Başvurulur, Ne Kadar Sürer?

Boşanma davası, yazılı bir dava dilekçesiyle aile mahkemesinde açılır. Dilekçeyi eşlerden birinin oturduğu yerdeki ya da eşlerin son altı ay birlikte yaşadığı yerdeki mahkemeye verirsiniz; dava açarken harç ve gider avansı yatırılır. Eşler boşanmada ve sonuçlarında anlaşıyorsa dava anlaşmalı, anlaşamıyorsa çekişmeli yürür. Aşağıda iki yolun farkını, davanın nasıl açıldığını, 2026 yılı masraflarını, sürenin nelere bağlı olduğunu ve karardan sonra yapılacakları bulacaksınız.

Boşanmanın iki yolu: anlaşmalı ve çekişmeli dava

Boşanma davası, evliliği mahkeme kararıyla bitirmek için açılır. Boşanma ancak hâkimin kararıyla gerçekleşir; hâkim, boşanma sebebi ispatlanırsa boşanmaya karar verir (TMK m. 170). Kanun iki yol tanır: eşlerin anlaşarak boşanması ve anlaşma yoksa açılan çekişmeli dava.

	Anlaşmalı boşanma	Çekişmeli boşanma
Ne zaman?	Eşler boşanmada ve tüm sonuçlarında (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı) anlaşıyorsa	Anlaşma yoksa ya da eşlerden biri boşanmak istemiyorsa
Şartı ne?	Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı; eşler birlikte başvurmalı ya da biri diğerinin davasını kabul etmeli; hâkim eşleri bizzat dinlemeli ve yaptıkları düzenlemeyi uygun bulmalı (TMK m. 166/3)	Kanundaki boşanma sebeplerinden birinin ispatı (TMK m. 161-166)
Ne yaşanır?	İspat ve tanık aşaması olmaz; hâkim anlaşmanızı inceler	Dilekçeler, deliller, tanıklar ve kusur tartışması olur
Ayrıntı	Anlaşmalı boşanma rehberi	Çekişmeli boşanma davası rehberi

Çekişmeli davada dayanabileceğiniz sebepler kanunda sayılmıştır: zina (TMK m. 161), hayata kast, pek kötü ya da onur kırıcı davranış (m. 162), suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (m. 163), terk (m. 164), akıl hastalığı (m. 165) ve uygulamada en sık başvurulan evlilik birliğinin temelinden sarsılması, yani halk arasındaki adıyla şiddetli geçimsizlik (m. 166). Hangi sebebin size uyduğunu ve nasıl ispatlanacağını boşanma sebepleri sayfasında anlattık.

Boşanma yerine ayrılık da istenebilir (TMK m. 167). Ayrılık kararı evliliği bitirmez; hâkim bir yıldan üç yıla kadar ayrı yaşamaya karar verir (m. 171). Süre biter ve ortak hayat yeniden kurulmamışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir (m. 172).

Boşanma davası nasıl açılır, hangi belgeler gerekir?

Boşanma davası, dava dilekçesinin mahkemeye kaydedilmesiyle açılmış sayılır (HMK m. 118). Sırasıyla şunları yaparsınız:

1. Dava dilekçesini hazırlayın. Dilekçede mahkemenin adı, sizin ve eşinizin adı soyadı ve adresleri, T.C. kimlik numaranız, dayandığınız olaylar sıra numarasıyla, her olayın hangi delille ispatlanacağı, hukuki sebep ve açık talebiniz (boşanma, varsa nafaka, velayet, tazminat) yer alır; dilekçeyi imzalarsınız (HMK m. 119). Hazır bir metin için boşanma dilekçesi örneği sayfamıza bakabilirsiniz.
2. Dilekçeyi yetkili aile mahkemesine verin. Dilekçeye davalı sayısı kadar örnek eklenir (HMK m. 118). Hangi şehirde açacağınız aşağıda anlatılıyor.
3. Harç ve gider avansını yatırın. Davacı, yargılama harçlarını ve gider avansını dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır (HMK m. 120). Güncel tutarlar ücret bölümünde.
4. Delillerinizi sunun. Tanıklarınızı, yazışmaları, raporları ve diğer belgeleri dilekçede belirtin. Çekişmeli davada iddialarınızı ispatlayamazsanız boşanma kararı çıkmaz.

Bir avukatla takip ediyorsanız avukatınız adına düzenlenmiş vekâletname de dosyaya konur. Dilekçedeki bazı eksiklikler (örneğin adres ya da kimlik numarası) için hâkim bir haftalık kesin süre verir; bu sürede tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m. 119/2).

Hangi mahkemeye ve hangi şehirde başvurulur?

Boşanma davasına aile mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 4). Aile mahkemesi olmayan yerlerde davaya, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2).

Davayı hangi şehirde açacağınızı kanun belirler: eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir (TMK m. 168). Örneğin siz Edremit’te, eşiniz İzmir’de yaşıyorsa davayı iki şehirden birinde açabilirsiniz; son altı aydır birlikte oturduğunuz başka bir şehir varsa orası da seçeneklerden biridir.

Yerleşim yeri, gerçekten sürekli yaşadığınız yerdir. Yargıtay, bir eşin zaman zaman gelip babasının yanında misafir olarak kalmasının o yeri yerleşim yeri yapmadığını, karşı taraf yetki itirazı yaptığında yerleşim yerini davacının ispatlaması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2010/3146, K. 2011/4224, T. 10.03.2011). Yanlış yerde açılan dava, yetki itirazı üzerine yetkili mahkemeye gönderilir ve zaman kaybettirir.

Avukatsız, ücretsiz (adli yardımla) ve e-Devlet/UYAP üzerinden dava açmak

Boşanma davasını avukat olmadan kendiniz açabilir ve takip edebilirsiniz. Ancak çekişmeli davada delillerin doğru sunulması, kusur tartışması ve nafaka, velayet, tazminat gibi taleplerin eksiksiz yazılması sonucu doğrudan etkiler; bu nedenle hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir avukata danışmak çoğu durumda daha yararlı olabilir.

Masrafları karşılayamıyorsanız davayı ücretsiz açmanın yolu adli yardımdır: kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zora sokmadan dava masraflarını ödeyemeyecek durumda olan kişi, talebi açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardım isteyebilir (HMK m. 334). Adli yardım kararı; harç ve masraflardan geçici muafiyet, masrafların Devlet tarafından avans olarak ödenmesi ve gerekiyorsa ücreti sonradan ödenmek üzere avukat temini sağlar (HMK m. 335). Talep, davanın görüleceği mahkemeye; iddianızın özeti, delilleriniz ve mali durumunuzu gösteren belgelerle yapılır (HMK m. 336). Muafiyet kanunda “geçici” olarak düzenlenmiştir (HMK m. 335).

Dava dilekçesini elektronik ortamda da verebilirsiniz: UYAP Vatandaş Portal üzerinden, e-imza ya da mobil imza ile; harç ve gider avansı da çevrim içi ödenebilir. Dilekçenin içeriği ve yetkili mahkeme kuralları elektronik başvuruda da aynıdır.

Boşanma davası ücreti: harç, masraf ve avukatlık ücreti

Boşanma davası, konusu parayla ölçülen bir dava olmadığı için sabit (maktu) harçlara tabidir. Dava açarken karşılaşacağınız başlıca resmî kalemlerin 2026 tarifelerindeki tutarları şöyledir:

Kalem	Tutar (2026)	Dayanak
Başvurma harcı (asliye düzeyindeki mahkemeler)	732,00 TL	Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife, 2026 tebliği
Karar ve ilam harcı (sabit)	732,00 TL	Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife, 2026 tebliği
Gider avansı	530 TL + taraf sayısının beş katı tebligat ücreti	HMK Gider Avansı Tarifesi m. 4
Avukatlık ücreti (asgari)	45.000,00 TL	Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (asliye mahkemesi)

Bu tutarlar her yıl yeniden belirlenir; dosyanın durumuna göre başka kalemler de çıkabilir ve kesin tutarı dava açarken mahkeme hesaplar. Sabit harçlar, ilgili işlem yapılmadan önce peşin ödenir (Harçlar Kanunu m. 27). Gider avansı tebligat ve posta gibi giderleri karşılar; kullanılmayan kısmı karar kesinleşince size iade edilir (Gider Avansı Tarifesi m. 5). Tebligat ücreti tarifeyle değil PTT ücretiyle belirlendiği için toplam avansı burada tek bir rakamla vermiyoruz.

Avukatlık ücreti: Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, aile mahkemeleri asliye mahkemesi derecesinde olduğu için (4787 sayılı Kanun m. 2) asliye mahkemelerindeki davalar için 45.000 TL’lik asgari tutarı esas alır. Bu tutar, tarifedeki en düşük ücrettir. Her boşanma davası aynı emeği gerektirmez: davanın ne kadar çekişmeli olduğu, kaç duruşma süreceği ve çocuk ya da mal gibi konuların da davada olup olmadığı avukatın harcayacağı emeği değiştirir. Bu yüzden avukatınızın isteyeceği ücret bunun üzerinde olabilir. Ücreti işin başında açıkça konuşmanız, ilerideki sürprizlerin önüne geçer.

Yargıtay’a göre boşanma davası içinde istenen, boşanmanın eki niteliğindeki nafaka ve tazminat talepleri nispi (oransal) harca tabi değildir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/3067, K. 2025/6131, T. 18.06.2025).

Harçlar anlaşmalı ve çekişmeli davada aynıdır. Fark, çekişmeli davada tanık, bilirkişi ya da keşif gibi delil masraflarının ve dava uzadıkça avukatlık emeğinin artmasından doğar. Ayrıntılar anlaşmalı ve çekişmeli boşanma sayfalarında.

Boşanma davası ne kadar sürer?

Kanunda boşanma davası için belirli bir süre yoktur; süre, davanın anlaşmalı mı çekişmeli mi olduğuna, mahkemenin iş yüküne ve karara itiraz edilip edilmediğine bağlıdır. Anlaşmalı boşanma, ispat ve tanık aşaması olmadığı için çok daha kısa sürer. Çekişmeli boşanmada dilekçelerin karşılıklı verilmesi, ön inceleme, tanıkların dinlenmesi, gerekiyorsa uzman raporu ve ardından istinaf ile temyiz aşamaları eklenir; bu nedenle çekişmeli dava genellikle 1 ile 5 yıl arasında sürebilir. Süreyi davanın içeriği ve davanın açıldığı yerdeki mahkemelerin hızı belirler. Ayrıntılar: çekişmeli boşanma ne kadar sürer.

Süreyi uzatan başlıca etkenler:

• Eşinizin adresinin bulunamaması ve tebligatın gecikmesi
• Çok sayıda tanık ve delil, özellikle çocuklar için uzman (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) incelemesi (4787 sayılı Kanun m. 5)
• Dosyaya bakan hâkimin başka bir yere atanması (tayin) ya da izne çıkması; bu durumda duruşmalar ertelenebilir
• Karara karşı istinaf ve temyiz başvurusu; istinaf aşamasında bölge adliye mahkemesinin iş yoğunluğu da bu aşamanın süresini uzatabilir
• Adli tatil

Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar, 31 Ağustos’ta biter (HMK m. 102). Boşanma davası, adli tatilde görülecek işler arasında sayılmamıştır; nafaka, velayet ve soybağı gibi işler ise adli tatilde de görülür (HMK m. 103). Sonu adli tatile denk gelen kanuni süreler, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m. 104).

Dava sürerken geçici önlemler ve tarafların hakları

Boşanma davası açılınca hâkim, dava süresince gerekli olan geçici önlemleri kendiliğinden alır: eşlerin nerede kalacağı (barınma), geçimi, eşlerin mallarının yönetimi, çocukların bakımı ve korunması (TMK m. 169). Yargıtay, bu önlemlerin kusura bakılmaksızın, gerektirici sebep varsa hâkim tarafından re’sen de alınabileceğini belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/143, K. 2026/6706, T. 16.06.2026).

Uygulamada en sık şu önlemler alınır:

• Tedbir nafakası: Dava süresince geçimini sağlayamayan eş ve çocuklar için. Ayrıntılar: tedbir nafakası.
• Çocukların kimin yanında kalacağı ve diğer ebeveynle görüşmesi: Dava bitene kadar geçici olarak düzenlenir. Kesin düzenleme için: velayet.
• Mallarla ilgili önlemler: Eşin malları elden çıkarmasından endişe ediyorsanız bunu dava dilekçesinde belirtin. Mal kaçırmaya karşı korunma yollarını boşanmada mal paylaşımı sayfasında anlattık.

Dava sonunda, kadın ya da erkek olmasına bakılmaksızın kusuru daha az olan ve şartları taşıyan eş nafaka ile maddi ve manevi tazminat isteyebilir; bu haklar kanunda eşler için aynı ölçütlerle düzenlenmiştir (TMK m. 174-175). Mal paylaşımı ise kusura bağlı değildir; eşler arasındaki mal rejiminin kurallarına göre yapılır.

Hamileyken boşanma: Hamilelik boşanma davası açmaya engel değildir. Boşanmanın ardından kadın için öngörülen 300 günlük bekleme süresi doğumla kendiliğinden sona erer (TMK m. 132).

Karar, kesinleşme ve boşanma sonrası işlemler

Mahkeme boşanmaya karar verdiğinde boşanma hemen sonuç doğurmaz; kararın kesinleşmesi gerekir. Gerekçeli karar, mahkemeye talepte bulunulması üzerine taraflara tebliğe çıkarılır; taraflar tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir (HMK m. 345). Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı da tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna gidilebilir (HMK m. 361). Süreler kullanılmadan geçer ya da kanun yolları tükenirse karar kesinleşir; kesinleşme, mahkemece ilamın üzerine yazılan kesinleşme şerhiyle belgelenir (HMK m. 302). Kesinleşme şerhi ve kararın nüfus müdürlüğüne bildirilmesi için de, mahkemeden mahkemeye değişmekle birlikte, talepte bulunmanız gerekebilir.

Karar kesinleştikten sonra:

• Soyadı: Kadın evlenmeden önceki soyadına döner; eski eşinin soyadını kullanmakta menfaati varsa hâkimden izin isteyebilir (TMK m. 173). Ayrıntılar: boşanma sonrası soyadı.
• Yeniden evlenme: Kadın, evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün geçmeden evlenemez; gebe olmadığı anlaşılırsa ya da eski eşiyle yeniden evlenecekse mahkeme bu süreyi kaldırır (TMK m. 132). Ayrıntılar: iddet müddeti.
• Miras: Boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz. Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse, ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve hayattaki eşin kusuru ispatlanırsa aynı sonuç doğar (TMK m. 181).
• Nafaka ve tazminat için süre: Yoksulluk nafakası ve tazminat gibi boşanmadan doğan dava hakları, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmazsa zamanaşımına uğrar (TMK m. 178). Boşanma davasında istemediğiniz tazminat ya da yoksulluk nafakasını sonradan isteyecekseniz bu süreyi kaçırmayın. Çocuk için iştirak nafakası bu süreye bağlı değildir; çocuk ergin olana kadar her zaman istenebilir.
• Mal paylaşımı: Mal rejiminin tasfiyesi, eşlerin bağlı olduğu mal rejiminin kurallarına göre yapılır (TMK m. 179) ve ayrı bir dava konusudur. Ayrıntılar: boşanmada mal paylaşımı.

Eşlerin boşanmanın sonuçlarına ilişkin anlaşmaları, hâkim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK m. 184/5). Nafaka, velayet ya da mal konusunda anlaştıysanız bu anlaşmanın mahkeme kararına girmesi gerekir.