İddet Müddeti Nedir? Boşanma Sonrası Bekleme Süresi ve Kaldırılması

İddet müddeti, evliliği sona eren kadının yeniden evlenebilmek için beklemesi gereken 300 günlük süredir; kanundaki adı “kadın için bekleme süresi”dir (TMK m. 132). Boşanmada süre, boşanma kararının kesinleştiği tarihten başlar. Kadın doğum yaparsa süre kendiliğinden sona erer. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığı anlaşılırsa ya da eski eşiyle yeniden evlenecekse, mahkeme süreyi kaldırır. Aşağıda sürenin nasıl hesaplandığını, nasıl kaldırıldığını, kısa bir dilekçe örneğini ve boşanmadan sonra ne zaman yeniden evlenilebileceğini bulacaksınız.

İddet müddeti kaç gündür, ne zaman başlar ve biter?

Evlilik sona ermişse kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez (TMK m. 132). Halk arasında bu süreye iddet müddeti denir. Kanun bu süreyi yalnız kadın için öngörür; erkek için bir bekleme süresi yoktur.

Başlangıç: Boşanmada evlilik, boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer; 300 günlük süre de bu tarihten itibaren işler. Yargıtay, süreyi kararın kesinleştiği tarihten başlatmış ve 300 gün dolduktan sonra açılan bekleme süresinin kaldırılması davasında hukuki yarar bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2008/11211, K. 2008/12163, T. 18.09.2008). Yani 300 gün dolduysa ayrıca dava açmanıza gerek yoktur.

Süre şu hâllerde biter:

• 300 gün dolunca,
• kadın doğum yaparsa doğumla (TMK m. 132/2),
• ya da mahkeme süreyi kaldırırsa.

Bekleme süresi nasıl kaldırılır?

Mahkeme bekleme süresini iki durumda kaldırır (TMK m. 132/3):

1. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığı anlaşılırsa.
2. Boşanan eşler yeniden birbiriyle evlenmek isterse.

Bu iki durum dışında süre kaldırılmaz. Yargıtay, bekleme süresinin kaldırılması davasında sağlık raporuna göre gebe olduğu anlaşılan ve boşandığı eşinden başka biriyle evlenmek istediğini bildiren kadın için kanunun şartlarının oluşmadığını belirtmiş; süreyi kaldıran kararı kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2021/8858, K. 2021/8931, T. 30.11.2021).

Başvuru yeri ve usulü: Bekleme süresinin kaldırılması aile mahkemesinden istenir (4787 sayılı Kanun m. 4); aile mahkemesi olmayan yerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesine başvurulur (4787 sayılı Kanun m. 2). Bu bir çekişmesiz yargı işidir ve hasımsız açılır: dilekçede karşı taraf (davalı) gösterilmez, eski eşinizin davaya katılması gerekmez.

Gebeliğin tespiti: Gebe olup olmadığınız sağlık raporuyla belirlenir. Yukarıdaki kararda mahkeme, dosyadaki devlet hastanesi sağlık raporuna dayanmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2021/8858, K. 2021/8931, T. 30.11.2021).

Kısa dilekçe örneği:

[ŞEHİR] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE

DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: […]), [Adres]

KONU: Bekleme süresinin (iddet müddetinin) kaldırılması talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. [Mahkeme adı]’nin [esas ve karar no] sayılı kararıyla boşandım; karar [tarih] tarihinde kesinleşmiştir.
2. [Önceki evliliğimden gebe değilim; buna ilişkin sağlık raporu ektedir.] / [Boşandığım eşim [Ad Soyad] ile yeniden evlenmek istiyoruz.]

HUKUKİ SEBEPLER: TMK m. 132

DELİLLER: Kesinleşme şerhli boşanma kararı, nüfus kaydı, [sağlık raporu].

TALEP SONUCU: TMK m. 132 uyarınca bekleme süresinin kaldırılmasına karar verilmesini saygılarımla talep ederim. [Tarih]

Davacı: [Ad Soyad] — [İmza]

Boşanmadan sonra ne zaman yeniden evlenilebilir?

Yeniden evlenebilmek için önce boşanma kararının kesinleşmesi gerekir; kesinleşmenin nasıl gerçekleştiğini boşanma davası sayfasında anlattık. Bu, anlaşmalı boşanmada da aynıdır.

• Erkek: Kanunda erkek için bekleme süresi olmadığından, boşanma kararı kesinleştikten sonra yeniden evlenebilir.
• Kadın: Kesinleşmeden itibaren 300 gün geçmesi gerekir. Bu süre doğumla ya da mahkemenin kaldırma kararıyla daha erken sona erebilir (TMK m. 132).
• Aynı kişiyle yeniden evlenmek: Boşanan eşler birbiriyle yeniden evlenmek istiyorsa mahkeme süreyi kaldırır; 300 günü beklemek gerekmez (TMK m. 132/3).

Boşanmadan sonra kadının soyadının ne olacağı: boşanma sonrası soyadı.