İştirak Nafakası (Çocuk Nafakası): Ne Kadar, Kaç Yaşına Kadar, Nasıl Artırılır?

İştirak nafakası, boşanmada velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması için ödediği nafakadır (TMK m. 182). Miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerine göre belirlenir (TMK m. 330). Çocuğun ergin olması iştirak nafakasını sona erdirir; ancak eğitim devam ediyorsa anne ve babanın bakım yükümlülüğü belirli koşullarla sürer (TMK m. 328). Aşağıda çocuk nafakasının miktarını, dava açma yolunu, süresini, değiştirilmesini ve ödenmeyen nafakanın tahsilini bulacaksınız.

İştirak nafakasının şartları ve kimin isteyebileceği

İştirak nafakası, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma yükümlülüğüdür. Boşanmada velayet kendisine verilmeyen eş, bu giderlere ödeme gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m. 182).

Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gereken giderler anne ve babanın sorumluluğundadır (TMK m. 327). Nafaka miktarı belirlenirken yalnız ödeme yapacak ebeveynin durumu değil, çocuğun ihtiyaçları ve her iki ebeveynin hayat koşulları da değerlendirilir (TMK m. 330).

Çocuk adına kim talepte bulunabilir? Küçüğe fiilen bakan anne veya baba, diğer ebeveyne karşı çocuk adına nafaka davası açabilir. Ayırt etme gücüne sahip küçük de dava açabilir; ayırt etme gücüne sahip olmayan küçük için gereken hâllerde atanacak kayyım veya vasi bu davayı açabilir (TMK m. 329).

Nafaka türlerini karşılaştırmak için nafaka rehberine, boşanma davası devam ederken istenen nafaka için tedbir nafakası sayfasına bakabilirsiniz. Çocuğun velayetinin kime verileceği ise velayet sayfasının konusudur.

Çocuk nafakası ne kadar olur?

Çocuk nafakası, herkes için aynı tutarla veya maaşın sabit bir yüzdesiyle hesaplanmaz. Kanun, miktarın çocuğun ihtiyaçları, anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenmesini öngörür; çocuğun gelirleri de hesaba katılır (TMK m. 330).

Bu yüzden yalnız diğer ebeveynin maaşına bakılmaz; çocuğun ihtiyaçları ile iki ebeveynin koşulları birlikte değerlendirilir. Yargıtay da bir kararında iştirak nafakasının bu ölçütlerle belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/10739, K. 2026/2494, T. 04.03.2026).

Çocuğa günlük bakım veren ebeveynin emeği de dikkate alınır. Yargıtay bir kararında, velayet sahibinin bu görev nedeniyle verdiği emeğin ve üstlendiği sorumlulukların karşılığı olan harcamaların miktarda dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/395, K. 2025/6195, T. 19.06.2025).

Nafaka her ay peşin ödenir. Talep ederseniz hâkim, gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini de karara bağlayabilir (TMK m. 330).

Dava nasıl açılır, ne kadar sürer?

Çocuğa fiilen bakan anne veya baba, diğer ebeveyne karşı çocuk adına nafaka davası açabilir (TMK m. 329). Dava dilekçeyle açılır; sonuçlanma süresi dosyanın içeriğine ve mahkemenin çalışma hızına göre değişir. Boşanma davasında istenmemiş olsa bile iştirak nafakası, boşanmadan doğan haklar için öngörülen bir yıllık süreye bağlı değildir; çocuk ergin olana kadar her zaman istenebilir.

Dilekçenizi hazırlarken şu sırayı izleyebilirsiniz:

1. Talebinizi belirtin. Çocuk adına, diğer ebeveynin ödemesini istediğiniz aylık nafakayı yazın.
2. Miktarın nedenini açıklayın. Çocuğun ihtiyaçlarını, gelirlerini ve anne ile babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerini ortaya koyun; bunlar miktarın belirlenmesinde dikkate alınır (TMK m. 330).
3. Gelecek yıllara ilişkin talebinizi ekleyin. İstiyorsanız nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğinin de karara bağlanmasını talep edin (TMK m. 330).
4. Dilekçenizi mahkemeye sunun.

Süre bakımından tek bir takvim vermek doğru olmaz. Tebligat gecikmeleri, tanık veya uzman incelemesi, duruşmaların ertelenmesi ve kanun yollarına başvurulması yargılamayı uzatabilir. İstinaf aşamasında bölge adliye mahkemesinin iş yoğunluğu da süreyi etkiler.

Dosyayı sizin ya da avukatınızın düzenli takip etmesi, takip eksikliğinden doğacak gecikmeleri önler.

İştirak nafakası kaç yaşına kadar ödenir, ne zaman biter?

İştirak nafakası, çocuk ergin olduğunda kendiliğinden sona erer; bunun için ayrıca kaldırma davası açılması gerekmez. Yargıtay bir kararında bu sonucu belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/6020, K. 2022/6592, T. 04.07.2022).

Kanun, anne ve babanın bakım borcunun çocuğun ergin olmasına kadar devam edeceğini düzenler. Bu süre bakımından kız ve erkek çocuk arasında ayrım yapmaz (TMK m. 328/1).

Eğitim devam ediyorsa bakım yükümlülüğü bitmeyebilir. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi sürüyorsa anne ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür (TMK m. 328/2).

Bu dönemdeki talep, iştirak nafakasının otomatik devamı olarak değil, yardım nafakası olarak ileri sürülür ve ergin çocuk bu nafakayı kendisi ister. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun incelediği davalarda davacı, eğitimini sürdüren ergin çocuğun kendisiydi; kararda okumakta olan ve kendi emeğiyle geçinemeyen kişinin öğrenimini tamamlayıncaya kadar ana babasından yardım nafakası isteyebileceği belirtilmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1012, K. 2019/1145, T. 07.11.2019). Yargıtay bir kararında ergin çocuğun eğitimi devam ederken anne ve babanın bakım yükümlülüğünü bu çerçevede ele almıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/4198, K. 2026/7206, T. 25.06.2026).

İştirak nafakasının artırılması ve azaltılması

İştirak nafakasının artırılması talebinde çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri değerlendirilir. Azaltma talebinde de ödeme gücü, nafaka miktarını belirleyen önemli bir ölçüttür (TMK m. 330).

Artırım yalnız okul giderleri üzerinden değerlendirilmez. Yargıtay bir kararında çocuğun bakım, eğitim, barınma, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarının tümünün dikkate alınması ve eğitim masraflarını da kapsayan bir nafaka belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/2775, K. 2026/4877, T. 29.04.2026).

Gelecek yılların miktarı önceden karara bağlanabilir. Hâkim, talep üzerine nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini belirleyebilir (TMK m. 330). Bu hüküm tek başına herkes için aynı yıllık artış yüzdesini belirlemez.

Artırım dilekçesinin açıklama ve talep bölümüne ilişkin kısa bir çerçeve şöyle kurulabilir:

Konu: Çocuk için hükmedilen iştirak nafakasının artırılması talebi.

Açıklamalar: [Mahkeme ve karar bilgileri] ile çocuk [ad soyad] için aylık [mevcut tutar] iştirak nafakasına karar verilmiştir. Çocuğun güncel bakım, eğitim, barınma ve diğer ihtiyaçları [somut açıklamalar] şeklindedir. Anne ve babanın güncel hayat koşulları ve ödeme güçleri [açıklamalar] şeklindedir.

Talep: Çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak aylık iştirak nafakasının [istenen tutar] olarak belirlenmesini talep ederim. [İsteniyorsa: Gelecek yıllarda ödenecek miktarın da karara bağlanmasını talep ederim.]

Bu metin yalnız açıklama ve talep bölümünün örneğidir; tam dava dilekçesi değildir. Ayrıntılar için nafaka artırım davası ve nafakanın kaldırılması ve azaltılması davası sayfalarına bakabilirsiniz.

Nafaka ödenmezse ne olur: icra ve zamanaşımı

Ödenmeyen iştirak nafakası için icra takibiyle tahsil talep edilebilir. Nafaka kararının gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi öngörülür (İİK m. 344). Yargıtay’a göre bunun için nafaka için icra takibi yapılmış ve icra emri borçluya tebliğ edilmiş olmalı; aylık nafakada icra emrinin tebliği ile şikâyet tarihi arasında işlemiş en az bir aylık cari nafaka borcu bulunmalıdır. Geçmiş döneme ait birikmiş nafaka ise adi alacak sayılır ve tek başına tazyik hapsine yol açmaz (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2020/9399, K. 2021/1570, T. 16.02.2021). Şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m. 347).

Tazyik hapsi, kararın yerine getirilmesini sağlamaya yönelik hapis yaptırımıdır. Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa ileri sürdüğü sebepler dikkate alınarak hapsin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m. 344). Kanundaki bu ihtimal, sırf dava açılmasıyla hapsin mutlaka erteleneceği anlamına gelmez.

Birikmiş nafakayı kim takibe koyabilir? Yargıtay bir bozma kararında, iştirak nafakasının alacaklısının velayet kendisine verilen eş olduğunu; çocuk ergin olsa bile geçmişte birikmiş iştirak nafakasını kendi adına takibe koyamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2018/3019, K. 2018/6638, T. 25.06.2018).

Zamanaşımı her aylık ödeme bakımından değerlendirilir. Yargıtay, nafaka ilamına dayalı takiple ilgili bir bozma kararında, takip tarihinden geriye doğru on yıldan önce işlemiş nafaka alacaklarının zamanaşımına uğradığının kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2015/12099, K. 2017/14184, T. 31.10.2017). Kararın yaklaşımında her aylık nafaka, kendi ödeme tarihinde istenebilir hâle gelir; on yıllık değerlendirme bütün taksitler için tek bir başlangıç tarihinden yapılmaz.