Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat: Şartlar, Miktar ve Aldatma Tazminatı

Boşanmada maddi ve manevi tazminat, boşanmaya yol açan olaylarda kusuru olmayan ya da daha az kusurlu olan eşin, kusurlu eşten isteyebileceği paradır (TMK m. 174). Maddi tazminat boşanma yüzünden kaybedilen menfaatleri, manevi tazminat ise boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik haklarına yapılan saldırıyı karşılar. İkisinde de kusur belirleyicidir: eşit kusurlu eş tazminat alamaz. Aşağıda iki tazminatın şartlarını, aldatma hâlinde ne istenebileceğini, miktarın nasıl belirlendiğini, harç ve vekâlet ücretini, faizin ne zaman başladığını ve tazminatın nasıl tahsil edileceğini bulacaksınız.

Maddi ve manevi tazminat arasındaki fark

Kanun iki ayrı tazminat düzenler (TMK m. 174):

	Maddi tazminat	Manevi tazminat
Neyi karşılar?	Boşanma yüzünden zedelenen mevcut ya da beklenen menfaatleri (örneğin eşin sağladığı maddi destek)	Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkına yapılan saldırıyı
Kim isteyebilir?	Kusursuz ya da daha az kusurlu eş	Kişilik hakkı saldırıya uğrayan, kusursuz ya da daha az kusurlu eş
Kimden?	Kusurlu eşten	Kusurlu eşten
Dayanak	TMK m. 174/1	TMK m. 174/2

Bu tazminatlar kadın ya da erkek ayrımı yapılmadan, aynı şartlarla her iki eşe de tanınmıştır. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşin isteyebileceği nafaka ise ayrı bir kurumdur: yoksulluk nafakası.

Maddi tazminatın şartları

Mevcut ya da beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş, kusurlu eşten uygun bir maddi tazminat isteyebilir (TMK m. 174/1). Buna göre şu şartlar aranır:

1. Boşanma kararı verilmiş olmalı.
2. Tazminat isteyen eş kusursuz ya da diğerinden daha az kusurlu olmalı.
3. Diğer eş kusurlu olmalı.
4. Boşanma yüzünden mevcut ya da beklenen bir menfaat zedelenmiş olmalı: örneğin diğer eşin sağladığı maddi desteğin kaybı.

Eşit kusurda tazminat yok. Yargıtay, boşanmaya sebep olan olaylarda taraflar eşit kusurlu ise eşit kusurlu eş yararına maddi ve manevi tazminata hükmedilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/611, K. 2026/6584, T. 15.06.2026). Bu yüzden tazminat davasının sonucu çoğu zaman kusurun ispatına bağlıdır. Hangi davranışların kusur sayıldığı: boşanma sebepleri.

Manevi tazminatın şartları

Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş, kusurlu diğer eşten manevi tazminat olarak uygun miktarda para isteyebilir (TMK m. 174/2). Yargıtay’a göre bunun için iki şart birlikte aranır: tazminat isteyen eş kusursuz ya da diğerine göre az kusurlu olmalı ve boşanmaya sebep olan olaylar kişilik haklarına saldırı niteliğinde bulunmalıdır.

Her kusurlu davranış manevi tazminat gerektirmez. Boşanmaya sebep olan olaylar kişilik haklarına saldırı niteliğinde değilse manevi tazminata hükmedilemez (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/6615, K. 2022/9216, T. 14.11.2022). Örneğin Yargıtay, ortak çocuğun tedavisiyle ilgilenmeyen ve eşini bu süreçte yalnız bırakan eşin davranışlarını kişilik değerlerine saldırı sayarak manevi tazminatı gerekli görmüştür (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/8393, K. 2025/5690, T. 02.06.2025).

Maddi tazminattaki gibi, eşit kusurlu eş manevi tazminat da alamaz.

Aldatma nedeniyle tazminat ve ispat

Aldatma, tazminat talebinin dayanağı olabilir. Ancak “aldatıldım, o hâlde tazminat alırım” diye bir kural yoktur; iki ayrı şeyin ispatlanması gerekir:

• Aldatmanın kendisi: Zina olarak mı, yoksa güven sarsıcı ve sadakate aykırı davranış olarak mı ispatlandığı davanın sebebini etkiler. Zinanın ispat ölçüsünü ve delilleri boşanma sebepleri sayfasında anlattık; delillerin hukuka uygun elde edilmesi için çekişmeli boşanma sayfasına bakabilirsiniz.
• Kişilik hakkına saldırı: Manevi tazminat için olayların ayrıca kişilik haklarına saldırı niteliğinde olması gerekir. Yargıtay bu şartı her dosyada ayrıca inceler ve kabul edilen eylemler bu nitelikte değilse verilen manevi tazminatı bozar (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/7510, K. 2025/4456, T. 30.04.2025).

Eşin ilişki yaşadığı üçüncü kişi: Kural olarak ondan tazminat istenemez. Yargıtay, üçüncü kişinin başkaca bir kişilik hakkı ihlali bulunmadıkça, salt evli bir kişiyle birlikte olmak eylemi yüzünden aldatılan eşin üçüncü kişiden manevi tazminat isteyemeyeceğini kabul etmektedir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/18324, K. 2023/12951, T. 04.12.2023). Tazminat, sadakat yükümlülüğü bulunan eşten istenir.

Tazminat miktarı nasıl belirlenir?

Kanunda tazminat için belirli bir tutar ya da oran yoktur; miktarı hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre belirler (TMK m. 4). Zararın miktarı tam olarak ispatlanamıyorsa hâkim olayların olağan akışına göre hakkaniyete uygun bir miktar belirler (TBK m. 50); tazminatın kapsamını belirlerken özellikle kusurun ağırlığını göz önünde tutar (TBK m. 51).

Yargıtay’ın kararlarında esas aldığı ölçütler şunlardır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/4260, K. 2022/5538, T. 08.06.2022):

• Tarafların ekonomik ve sosyal durumları
• Boşanmaya yol açan olaylardaki kusur dereceleri
• Paranın alım gücü
• Kişilik haklarına yapılan saldırının ağırlığı
• Zedelenen mevcut ve beklenen menfaat

Yargıtay, bu ölçütlere göre az bulduğu tazminatları bozarak daha uygun bir miktar belirlenmesini istemektedir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/9061, K. 2025/5341, T. 27.05.2025). Aynı olaylar her dosyada farklı tutarlara yol açabilir; “aldatma tazminatı ne kadar” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Talep edeceğiniz tutarı belirlerken eşlerin gelirini, yaşam düzeyini ve olayların ağırlığını birlikte değerlendirin.

Tazminat nasıl istenir: dava, ıslah, harç ve vekâlet ücreti

Tazminat iki yoldan istenebilir:

1. Boşanma davasının içinde: Tazminat talebi boşanma dilekçesinde ya da karşı davada, türü (maddi, manevi) ve tutarıyla yazılır. Davanın nasıl yürüdüğü: çekişmeli boşanma davası.
2. Ayrı bir davayla: Boşanma davasında istenmemişse, boşanmadan doğan dava hakları boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır; bu süre geçince zamanaşımına uğrar (TMK m. 178).

Tutarı artırmak (ıslah): Dilekçede yazdığınız tutarı sonradan artırmak için ıslah yoluna başvurabilirsiniz. Islah aynı davada yalnız bir kez ve tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir (HMK m. 176, m. 177).

Harç: Yargıtay’a göre boşanma davası içinde istenen, boşanmanın eki niteliğindeki nafaka ve tazminat talepleri nispi (oransal) harca tabi değildir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/3067, K. 2025/6131, T. 18.06.2025).

Vekâlet ücreti: Boşanma davasında vekâlet ücreti, boşanma isteminin kabul ya da reddine göre belirlenir; boşanmanın eki niteliğindeki tazminat taleplerinin kabul ya da ret durumu vekâlet ücretinin belirlenmesinde esas alınmaz (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/3067, K. 2025/6131, T. 18.06.2025). Yani boşanma davası içinde istediğiniz tazminat reddedilirse, sırf bu yüzden karşı tarafa ayrıca vekâlet ücreti ödemezsiniz. Ayrı açılan manevi tazminat davalarında ise Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin özel kuralı uygulanır: dava kısmen reddedilirse karşı taraf vekili için belirlenecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez.

Faiz, kesinleşme, ödeme ve icra

Ödeme zamanı: Boşanmanın eki niteliğindeki tazminatlar, boşanma hükmünün kesinleşmesiyle ödenir (muaccel) hâle gelir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/176, K. 2022/2547, T. 17.03.2022). Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m. 350/2, m. 367/2).

Kesinleşmeden icra: Belirleyici olan, boşanma hükmünün kesinleşip kesinleşmediğidir:

• Boşanma hükmü kesinleşmemişse tazminat icra takibine konulamaz.
• Boşanma hükmü kesinleşmişse, tazminat kısmına karşı kanun yoluna başvurulmuş olsa bile tazminatın takibe konulması için ayrıca kesinleşmesi gerekmez. Yargıtay, boşanma ilamı daha önce kesinleşmişse iştirak ve yoksulluk nafakası, tazminat, vekâlet ücreti ve yargılama gideri için ayrıca kesinleşme aranmayacağını belirtmiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2018/13828, K. 2018/9636, T. 11.10.2018).
• Tedbir nafakası ise kesinleşmeyi beklemez: Yargıtay’a göre tedbir nafakasının icrası ilamın kesinleşmesine bağlı değildir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2018/13828, K. 2018/9636, T. 11.10.2018). Ayrıntılar nafaka sayfalarında.

Faizin başlangıcı: Tazminata faiz, boşanma hükmünün kesinleştiği tarihten itibaren işler. Yargıtay, faizin karar tarihinden başlatılmasını usul ve yasaya aykırı bulmuş ve kesinleşme tarihi olarak düzeltmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2021/2513, K. 2021/3652, T. 28.04.2021). Faiz talebinizi de buna göre, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren işleyecek şekilde yazın.

Ödenmezse: Kesinleşen kararda hükmedilen tazminat ödenmezse ilamlı icra takibi yapılabilir. İcra dairesi borçluya icra emri gönderir ve borcun yedi gün içinde ödenmesini ister; ödenmezse cebri icraya geçilir (İİK m. 32). Mal paylaşımından doğan alacaklar ise tazminattan ayrıdır: boşanmada mal paylaşımı.

Tazminat talebi, kusurun ispatına ve tutarın doğru belirlenmesine bağlı olduğu için hak kaybı yaşamamak adına alanında uzman bir avukata danışmak çoğu durumda daha yararlı olabilir.