Çekişmeli Boşanma Davası: Süreç, Deliller, Süre ve Masraf

Çekişmeli boşanma davası, eşlerden biri boşanmaya ya da boşanmanın sonuçlarına (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı) razı olmadığında açılan ve hâkimin delilleri inceleyerek karar verdiği boşanma davasıdır. Davayı açan eş, dayandığı boşanma sebebini ispatlamak zorundadır; eşler dilekçelerini karşılıklı verir, tanıklar dinlenir ve kusur tartışılır. Bu yüzden anlaşmalı boşanmadan daha uzun sürer ve daha masraflıdır. Aşağıda davanın nasıl açıldığını, 2026 yılı masraflarını, dilekçelerden kesinleşmeye kadar her aşamayı, delillerin nasıl değerlendirildiğini ve dava sürerken haklarınızı bulacaksınız.

Çekişmeli boşanma davası hangi şartlarda açılır?

Çekişmeli boşanma, kanundaki boşanma sebeplerinden birine dayanılarak açılan ve eşlerin anlaşamadığı boşanma davasıdır. Açılabilmesi için gereken, kanunda sayılan bir boşanma sebebinin bulunması ve bunun ispatlanmasıdır; anlaşmalı boşanmadaki “evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı” şartı çekişmeli davada aranmaz.

Kanun beş özel sebep sayar: zina, hayata kast ya da pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı (TMK m. 161-165). Bunların yanında genel sebep olarak evlilik birliğinin temelinden sarsılması, halk arasındaki adıyla şiddetli geçimsizlik vardır (TMK m. 166).

Zina ve hayata kast, pek kötü davranış sebeplerinde süreye dikkat edin: dava hakkı, sebebi öğrenmenizden itibaren altı ay ve her hâlde olayın üzerinden beş yıl geçince düşer. Affeden eşin bu sebeplere dayanarak dava hakkı yoktur (TMK m. 161, m. 162). Her sebebin şartlarını ve nasıl ispatlandığını boşanma sebepleri sayfasında ayrıntılı anlattık.

Eşiniz boşanmak istemezse: Boşanma için eşinizin rızası gerekmez. Sebebi ispatlarsanız hâkim boşanmaya karar verir. Tek istisna, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanan davada davacının kusurunun daha ağır olmasıdır: bu durumda davalı eşin davaya itiraz hakkı vardır. Ancak bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin sürmesinde davalı ile çocuklar için korunmaya değer bir yarar kalmamışsa hâkim yine boşanmaya karar verebilir (TMK m. 166/2).

Yeni düzenleme (2024): Boşanma davası reddedilir ve bu karar kesinleştikten sonra bir yıl geçtiği hâlde ortak hayat yeniden kurulamamışsa, evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m. 166/4). Bu süre 14/11/2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; daha önceki üç yıllık süreyi yazan kaynaklar güncel değildir.

Dava sürerken eşler anlaşırsa ve evlilik en az bir yıl sürmüşse, dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanabilir (TMK m. 166/3). Bu yolun şartları anlaşmalı boşanma sayfasında.

Dava nasıl açılır: belgeler, yetkili mahkeme ve avukat

Çekişmeli boşanma davası, dava dilekçesinin yetkili aile mahkemesine verilip harç ve gider avansının yatırılmasıyla açılır (HMK m. 118, m. 120). Genel adımları boşanma davası sayfasında anlattık; çekişmeli davada özellikle şunlara dikkat edin:

1. Dilekçeye bütün olayları yazın. Dilekçede dayandığınız olaylar sıra numarasıyla ve her olayın hangi delille ispatlanacağı gösterilerek yazılır (HMK m. 119). Dilekçelerin karşılıklı verilmesi bittikten sonra iddianızı genişletemez ya da değiştiremezsiniz (HMK m. 141/1). Dilekçede yer almayan bir olayı sonradan ileri sürmek ancak ıslahla ya da karşı tarafın açık onayıyla mümkündür (HMK m. 141/2).
2. Delillerinizi baştan gösterin. Tanıklarınızı, yazışmaları, fotoğrafları, sağlık raporlarını ve diğer belgeleri dilekçede belirtin.
3. Taleplerinizi eksiksiz yazın. Boşanmanın yanında nafaka, velayet, tazminat gibi isteklerinizi açıkça yazın.
4. Doğru mahkemeyi seçin. Davaya aile mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 4); aile mahkemesi olmayan yerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2). Yetkili yer, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerdir (TMK m. 168).

Gerekli belgeler: dava dilekçesi ve davalı sayısı kadar örneği (HMK m. 118), kimliğiniz, delil olarak dayandığınız belgeler ve avukatla takip ediyorsanız vekâletname. Hazır bir metin için boşanma dilekçesi örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Çekişmeli boşanma davasını avukatsız da açıp takip edebilirsiniz; dilekçeyi UYAP Vatandaş Portal üzerinden e-imza ya da mobil imza ile de verebilirsiniz. Ancak bu davada süreler kesindir, dilekçeye yazılmayan olay ve delil sonradan kolayca eklenemez ve kusur tartışması nafaka ile tazminatı doğrudan etkiler. Bu yüzden hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir avukata danışmak çoğu durumda daha yararlı olabilir.

Çekişmeli boşanma ücreti: harç, masraf ve avukatlık ücreti

Çekişmeli boşanmada ödenen resmî harçlar anlaşmalı boşanmayla aynıdır; fark, delil masraflarından ve davanın uzunluğundan doğar. Dava açarken karşılaşacağınız başlıca kalemlerin 2026 tarifelerindeki tutarları şöyledir:

Kalem	Tutar (2026)	Dayanak
Başvurma harcı	732,00 TL	Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife, 2026 tebliği
Karar ve ilam harcı (sabit)	732,00 TL	Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife, 2026 tebliği
Gider avansı	530 TL + taraf sayısının beş katı tebligat ücreti	HMK Gider Avansı Tarifesi m. 4
Avukatlık ücreti (asgari)	45.000,00 TL	Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (asliye mahkemesi)

Bu tutarlar her yıl yeniden belirlenir; dosyanın durumuna göre başka kalemler de çıkabilir. Ödeyeceğiniz kesin tutarı dava açarken mahkeme hesaplar. Sabit harçlar işlem yapılmadan önce peşin ödenir (Harçlar Kanunu m. 27). Gider avansının kullanılmayan kısmı hüküm kesinleşince size iade edilir (Gider Avansı Tarifesi m. 5). Tebligat ücreti tarifeyle değil PTT ücretiyle belirlendiği için toplam avansı tek rakamla vermiyoruz. Tanık, bilirkişi ya da keşif gibi delillerin masrafı için mahkeme dava sırasında ek avans isteyebilir; çekişmeli davayı pahalılaştıran asıl kalem budur.

Nafaka ya da tazminat istemeniz ayrıca nispi harç gerektirmez: Yargıtay’a göre boşanma davası içinde istenen, boşanmanın eki niteliğindeki nafaka ve tazminat talepleri nispi (oransal) harca tabi değildir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/3067, K. 2025/6131, T. 18.06.2025).

Kanun yoluna giderseniz: İstinaf ve temyiz aşamasında yeniden harç ve masraf ödenir. 2026 tarifesinde örneğin istinaf yolu başvuru harcı 2.002,00 TL, temyiz başvuru harcı 3.608,50 TL olarak yer alır; başvuru sırasında bunların yanında başka kalemler de istenebilir ve toplamı kararı veren mahkeme hesaplar. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi de istinaf aşaması için ayrı bir en düşük ücret öngörür: tek duruşmalı işlerde 22.000,00 TL, birden fazla duruşma ya da keşif gibi işlemi olan işlerde 42.000,00 TL.

Avukatlık ücreti: Aile mahkemeleri asliye mahkemesi derecesinde olduğu için (4787 sayılı Kanun m. 2) tarifedeki asliye mahkemesi tutarı esas alınır. 45.000 TL, tarifedeki en düşük ücrettir. Çekişmeli bir dava; dilekçeler, tanıklar, birkaç duruşma ve çoğu zaman istinaf aşamasıyla, anlaşmalı bir davadan çok daha fazla emek ister. Çocukların ya da malların da tartışıldığı bir davada bu emek daha da artar. Bu yüzden avukatınızın isteyeceği ücret bu tutarın üzerinde olabilir. Ücreti ve istinaf aşamasının ücrete dahil olup olmadığını işin başında açıkça konuşmanız, ilerideki sürprizlerin önüne geçer.

Dilekçeler aşaması: tebligat, cevap, karşı dava ve ıslah

Dava açıldıktan sonra dava dilekçeniz eşinize tebliğ edilir ve iki taraf ikişer dilekçe verir. Dilekçenin eşinize ne zaman ulaşacağı için kanunda bir süre yoktur; bu, adresin doğruluğuna ve tebligat işlemlerine bağlıdır.

Dilekçe	Kim verir?	Süre
Cevap dilekçesi	Davalı eş	Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta; zorunlu hâllerde bir defaya mahsus, en fazla bir ay ek süre (HMK m. 127)
Cevaba cevap dilekçesi	Davacı eş	Cevabın tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m. 136)
İkinci cevap dilekçesi	Davalı eş	Cevaba cevabın tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m. 136)

Yaygın inanışın aksine, cevap dilekçesi vermemek davayı kabul etmek anlamına gelmez. Süresinde cevap vermeyen davalı, davacının ileri sürdüğü olayların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m. 128). Ancak cevap vermeyen eş, kendi anlatacağı olayları ve delilleri dilekçeyle sunma, karşı dava açma ve yetki itirazı gibi ilk itirazları (HMK m. 116) ileri sürme fırsatını kaçırır. İlk itirazlar cevap dilekçesi verildikten sonra da ileri sürülemez (HMK m. 131).

Karşı dava: Davalı eş de boşanmak istiyor ya da kendi nafaka ve tazminat taleplerini, karşı tarafın kusuruna dayanarak ileri sürmek istiyorsa karşı dava açabilir. Karşı dava cevap dilekçesiyle ya da cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır (HMK m. 133). Karşı davaya karşı yeniden dava açılamaz (HMK m. 132/3).

Islah: Dilekçeler aşaması kapandıktan sonra iddia ya da savunmanızı değiştirmenin yolu ıslahtır. Islah aynı davada yalnız bir kez yapılabilir (HMK m. 176/2), tahkikat sona erinceye kadar sözlü ya da yazılı olarak yapılır (HMK m. 177). Islah eden taraf, hâkimin takdir edeceği teminatı bir hafta içinde yatırmazsa ıslah yapılmamış sayılır (HMK m. 178). Tek hakkınız olduğu için ıslahı aceleye getirmeyin.

Tensip, ön inceleme ve ilk duruşma

Dava açıldığında hâkim dosyayı inceleyerek ilk ara kararlarını verir; buna uygulamada tensip denir. Dilekçenin tebliğe çıkarılması, eksik harç ya da avansın tamamlatılması ve gerekiyorsa geçici önlemler bu aşamada kararlaştırılır.

Dilekçeler karşılıklı verildikten sonra ön inceleme yapılır. Mahkeme dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını belirler ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar (HMK m. 137). Ön inceleme tamamlanmadan tanık dinlenmesi gibi tahkikat işlemlerine geçilemez (HMK m. 137/2).

Çekişmeli davada ilk duruşma genellikle ön inceleme duruşmasıdır. Hâkim, iddia ve savunmalara göre eşlerin anlaştığı ve anlaşamadığı konuları tek tek tespit eder; bu tespit tutanağa geçirilir ve dava bu tutanağa göre yürür (HMK m. 140/1, m. 140/3). Ön inceleme tek duruşmada tamamlanır, zorunlu hâllerde bir kez daha duruşma günü verilir (HMK m. 140/4). Boşanma kararı, deliller toplanıp yargılama tamamlandıktan sonra verilir; bu da çoğu zaman uzun bir süreçtir.

İlk duruşmanın ne zaman olacağı için kanunda bir süre yoktur. Ön inceleme duruşması dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra yapılır (HMK m. 139); tarihi, tebligatın ne kadar sürdüğüne ve mahkemenin iş yüküne bağlıdır.

Kaçırılmaması gereken süre: Ön inceleme davetiyesinin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde, dilekçenizde gösterip henüz sunmadığınız belgeleri mahkemeye vermeniz ya da başka yerden getirtilecek belgeler için gereken açıklamayı yapmanız gerekir. Bu süreyi kaçıran taraf o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılır (HMK m. 139/1-ç, m. 140/5).

Duruşmaya gitmezseniz: İki taraf da gelmezse dosya işlemden kaldırılır. Taraflardan biri gelirse, gelen tarafın talebiyle yargılamaya gelmeyenin yokluğunda devam edilir ya da dosya işlemden kaldırılır; geçerli özrü olmadan gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez (HMK m. 150/1-2).

Deliller, tanıklar ve hâkimin değerlendirmesi

Çekişmeli boşanmada her eş, kendi lehine sonuç çıkardığı olayları ispatlamak zorundadır (HMK m. 190/1). Davacı boşanma sebebini ve eşinin kusurunu, davalı da savunmasında ileri sürdüğü olayları ispatlar.

Boşanma davasında hâkimin delilleri değerlendirmesi için kanunda özel kurallar vardır (TMK m. 184):

• Hâkim, boşanma sebebi olan olayların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış saymaz.
• Bu olaylar hakkında taraflara yemin önerilemez.
• Eşlerin bu konudaki ikrarları (kabulleri) hâkimi bağlamaz.
• Hâkim delilleri serbestçe takdir eder.
• Eşlerden birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verilebilir.

Yani eşinizin olayları kabul etmesi tek başına boşanma kararı için yetmez (TMK m. 184/3). Bunun ayrı bir yolu vardır: evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşiniz davayı kabul ederse, hâkim tarafları bizzat dinler ve boşanmanın sonuçlarına ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya karar verir; bu durumda ikrarın hâkimi bağlamayacağı kuralı uygulanmaz (TMK m. 166/3).

Tanıklar: Davada taraf olmayan herkes tanık gösterilebilir (HMK m. 240/1). Tanık listesinde, tanığın hangi olayı anlatacağı ile adı, soyadı ve tebligata elverişli adresi yazılır; listede gösterilmeyen kişi tanık olarak dinlenmez ve ikinci bir liste verilemez (HMK m. 240/2). Adresi eksik ya da yanlış tanık için verilen kesin sürede adres gösterilmezse o tanıktan vazgeçilmiş sayılır (HMK m. 240/3). Listeyi hazırlarken olayları bizzat görmüş ya da duymuş kişileri seçin.

Psikolog ve pedagog raporu: Aile mahkemesi, eşler arasındaki uyuşmazlığın nedenleri ve mahkemenin istediği diğer konular hakkında araştırma ve inceleme yapmaları için psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanır (4787 sayılı Kanun m. 5). Özellikle çocukların durumu tartışılıyorsa bu uzmanların raporu kararda önemli yer tutar. Uzmanlar, hâkimin reddi sebeplerine göre reddedilebilir (4787 sayılı Kanun m. 5).

Hâkimin duruşmada neler soracağına ilişkin kanunda bir liste yoktur; hangi soruların sorulacağı hâkimin takdirindedir. Tanıklara genellikle evlilik içindeki olaylar, tarafların birbirine davranışı ve olayların zamanı sorulur. Çocukların durumu ve dava süresince alınacak geçici önlemler gibi konularda hâkim taleple bağlı kalmadan kendiliğinden karar verir (TMK m. 169).

Hukuka aykırı delil: Hukuka aykırı elde edilen deliller, bir olayın ispatında dikkate alınamaz (HMK m. 189/2). Yargıtay bu kuralı boşanma davalarında da uygular (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/9995, K. 2025/5421, T. 28.05.2025). Örneğin eşin bilgisi ve rızası dışında ortak konuta ses kayıt cihazı yerleştirilerek elde edilen kayıtların hukuka aykırı delil olduğuna karar vermiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/658, K. 2024/8815, T. 19.11.2024). Sonuç her olayda aynı değildir: bir davada bölge adliye mahkemesi, eşin telefonuna tesadüfen ve şifresi kırılmadan ulaşılan yazışmaları hukuka aykırı delil saymamış, Yargıtay da kararı bu yönden bozmamıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/11217, K. 2023/2320, T. 10.05.2023). Delilin nasıl elde edildiği belirleyicidir; gizli kayıt ya da eşin telefonuna izinsiz girme gibi yollara başvurmadan önce bir avukata danışın.

Çekişmeli boşanma ne kadar sürer, neden uzar?

Çekişmeli boşanma davası, istinaf ve temyiz aşamalarıyla birlikte genellikle 1 ile 5 yıl arasında sürebilir. Kanunda belirli bir süre yoktur; süreyi davanın içeriği (tanık ve delil sayısı, çocuk ve mal talepleri), davanın açıldığı yerdeki mahkemelerin hızı ve kanun yollarına gidilip gidilmediği belirler.

Kanunun koyduğu süreler, davanın en az ne kadar yol alacağını gösterir:

Aşama	Kanuni süre
Cevap dilekçesi	Tebliğden itibaren iki hafta (ek süreyle en fazla bir ay daha) (HMK m. 127)
Cevaba cevap ve ikinci cevap	Her biri iki hafta (HMK m. 136)
Belgelerin sunulması	Ön inceleme davetiyesinden itibaren iki haftalık kesin süre (HMK m. 139)
Tahkikat (tanık, uzman, belge)	Süre yok; delillerin sayısına ve mahkemenin yüküne bağlı
İstinaf başvurusu	Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m. 345)
Temyiz başvurusu	Bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m. 361)

Davayı uzatan başlıca etkenler:

• Eşinizin adresinin bulunamaması ve tebligatın gecikmesi
• Çok sayıda tanık ve delil, özellikle çocuklar için uzman incelemesi
• Karşı dava ve ıslah
• Dosyaya bakan hâkimin başka bir yere atanması (tayin) ya da izne çıkması; bu durumda duruşmalar ertelenebilir
• Karara karşı istinaf ve temyiz başvurusu; istinaf aşamasında bölge adliye mahkemesinin iş yoğunluğu da bu aşamanın süresini uzatabilir
• Adli tatil (20 Temmuz - 31 Ağustos): boşanma davası adli tatilde görülecek işler arasında sayılmamıştır (HMK m. 102, m. 103)
• Takipteki eksiklikler: eksik yatırılan avans, kaçırılan kesin süre, yanlış ya da eksik tanık adresi gibi aksaklıklar yeni ara kararlara ve ertelemelere yol açar

Süreyi kısaltmak için: delillerinizi ve taleplerinizi dava dilekçesinde eksiksiz yazın, tanık adreslerini doğru verin, iki haftalık kesin süreleri kaçırmayın. Dosyanın iyi takip edilmesi de bu yüzden gerekir: avukatla ilerliyorsanız avukatınızın, avukatsız ilerliyorsanız sizin, süreyi uzatacak eksikliklere yol açmamanız gerekir. Eşinizle anlaşma imkânı doğarsa dava anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir; bu, süreyi en çok kısaltan yoldur.

Dava sürerken kadının ve erkeğin hakları, geçici önlemler

Boşanma davası açılınca hâkim, dava süresince gerekli olan geçici önlemleri kendiliğinden alır: özellikle eşlerin barınması, geçimi, eşlerin mallarının yönetimi ve çocukların bakımı ve korunması (TMK m. 169). Bu haklar kadın ve erkek için aynı ölçütlerle düzenlenmiştir.

• Ortak konut: Eşlerin barınması geçici önlemler arasındadır; dava sürerken ortak konutta kimin kalacağını hâkim değerlendirir. Aile konutunun satılmasından endişe ediyorsanız aile konutu şerhi yoluna bakın.
• Nafaka: Geçimini sağlayamayan eş ve çocuklar için dava süresince tedbir nafakası istenebilir.
• Çocuklar: Dava bitene kadar çocukların kimin yanında kalacağı ve diğer ebeveynle görüşmesi geçici olarak düzenlenir. Kesin düzenleme için: velayet.
• Mallar: Eşinizin malları elden çıkarmasından endişe ediyorsanız bunu dilekçenizde belirtin. Ayrıntılar: boşanmada mal paylaşımı.

Dava sonunda istenebilecek haklar da kusura bağlıdır. Boşanma yüzünden mevcut ya da beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş maddi tazminat, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş manevi tazminat isteyebilir (TMK m. 174). Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak şartıyla yoksulluk nafakası isteyebilir (TMK m. 175). Bu yüzden çekişmeli davada kusurun ispatı yalnız boşanma için değil, bu haklar için de belirleyicidir. Tazminatın şartları ve miktarı: boşanmada maddi ve manevi tazminat.

Dava reddedilirse, geri çekilirse ya da taraflar barışırsa

Çekişmeli boşanma davası karar verilmeden de sona erebilir. Bu yollar birbirine benzer görünse de şartları ve sonuçları farklıdır:

• Davanın geri alınması: Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar davasını ancak davalının açık rızasıyla geri alabilir; bu durumda dava açılmamış sayılır (HMK m. 123).
• Davadan feragat: Davacının talebinden vazgeçmesidir (HMK m. 307). Dilekçeyle ya da duruşmada sözlü olarak yapılır; hüküm ifade etmesi karşı tarafın ve mahkemenin onayına bağlı değildir ve kayıtsız şartsız olmalıdır (HMK m. 309). Hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir; karar verildikten sonra yapılırsa kanun yoluna başvurulmuş olsa bile mahkeme feragate göre ek karar verir (HMK m. 310). Feragat, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur; irade bozukluğu hâllerinde iptali istenebilir (HMK m. 311). Yine de boşanma yolu kapanmış olmaz: çekişmeli boşanma davasından feragat ettikten sonra, yeni olaylara dayanarak yeniden boşanma davası açılabilir.
• Davayı takip etmeme: Taraflar duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır. Dosya üç ay içinde dilekçeyle yenilenebilir; bir aydan sonra yenilenirse yeniden harç ödenir. Üç ay içinde yenilenmeyen dava açılmamış sayılır; halk arasında “davanın düşmesi” denen durum budur. Yenilenen dava bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz (HMK m. 150).
• Davanın reddi: Hâkim boşanma sebebinin ispatlanmadığı kanaatine varırsa davayı reddeder. Bu karara karşı istinafa başvurabilirsiniz. Ret kararı kesinleştikten sonra bir yıl geçtiği hâlde ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m. 166/4).

Karşı dava varsa dikkat: Sizin davanızın geri alma, feragat ya da başka bir sebeple sona ermesi, eşinizin açtığı karşı davanın görülüp karara bağlanmasına engel değildir (HMK m. 134). Barışıp davadan vazgeçecekseniz karşı davanın da akıbetini birlikte düşünün.

Barışma: Eşler barışırsa dava, yukarıdaki yollardan biriyle sona erdirilebilir. Zina ya da hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebebine dayanan davalarda affeden eşin dava hakkı yoktur (TMK m. 161, m. 162).

Karar, gerekçeli karar ve kesinleşme

Tahkikat bitince mahkeme son duruşmada kararını açıklar; “dava karara çıktı” denmesi, mahkemenin hükmünü verdiği anlamına gelir. Boşanma kararı ise ancak kesinleşince sonuç doğurur. Kararın gerekçesi sonradan yazılır; gerekçeli kararın taraflara tebliğe çıkarılması için mahkemeye talepte bulunmak gerekir.

İstinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 345). Bu süre içinde istinafa başvurulmazsa karar kesinleşir; başvurulmuşsa karar, kanun yolu incelemesi bitince kesinleşir. Kesinleşme, ilamın altına ya da arkasına yazılan ve hâkimce imzalanan kesinleşme şerhiyle belgelenir; kanun yollarından geçerek kesinleşen kararlarda da kesinleşme kaydını ilk derece mahkemesi yapar (HMK m. 302/4-5). Kesinleşme şerhi verilmesi ve kararın nüfus müdürlüğüne bildirilmesi için de, mahkemeden mahkemeye değişmekle birlikte, ayrıca talepte bulunmanız gerekebilir.

Kesinleşmeden sonraki işlemleri (soyadı, yeniden evlenme, nafaka ve tazminat için süre, mal paylaşımı) boşanma davası sayfasında anlattık.

İstinaf, temyiz ve Yargıtay süreci

İlk derece mahkemesinin boşanma kararına karşı istinaf yoluna, yani bölge adliye mahkemesine başvurulabilir (HMK m. 341/1). Süre, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır ve her taraf için kendisine yapılan tebliğle işlemeye başlar (HMK m. 345). Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı da tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluyla Yargıtay’a gidilebilir (HMK m. 361/1). Davada haklı çıkan taraf da hukuki yararı varsa temyize başvurabilir (HMK m. 361/2).

Boşanma davasında istinaf süresi ve adli tatil: Adli tatilde de istinaf ve temyiz dilekçesi verilebilir (HMK m. 103/3). Adli tatile tabi işlerde, kanuni sürenin sonu tatile rastlarsa süre tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m. 104). Ancak nafaka ve velayet adli tatilde de görülen işlerdir (HMK m. 103/1-b); kararınızda bu konular da varsa uzamaya güvenmeden süre içinde başvurmanız en güvenlisidir.

İstinaf ve temyizin masrafları yukarıdaki ücret bölümünde. Kanun yolu aşamasında da davadan feragat edilebilir; bu durumda dosya incelemeye gönderilmez ya da Yargıtay dosyayı ek karar verilmek üzere mahkemesine geri gönderir (HMK m. 310/2-3).

Kısa istinaf dilekçesi örneği: İstinaf dilekçesi, kararı veren mahkeme aracılığıyla bölge adliye mahkemesine gönderilmek üzere verilir.

… BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ İLGİLİ HUKUK DAİRESİNE Gönderilmek üzere … AİLE MAHKEMESİ’NE

Dosya No: … Esas, … Karar İstinaf eden (davacı/davalı): Ad Soyad, T.C. kimlik no, adres Karşı taraf: Ad Soyad, adres Karar tarihi / gerekçeli kararın tebliğ tarihi: … / …

İstinaf sebepleri:

1. Mahkeme, … olayına ilişkin tanık beyanlarını değerlendirmemiştir.
2. Kusur belirlemesi dosyadaki delillere aykırıdır.
3. …

Sonuç ve istem: Yukarıda açıklanan sebeplerle, … tarihli kararın kaldırılmasına ve … karar verilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim.

Tarih, ad soyad, imza