Makale
Anlaşmalı Boşanma: Şartları, Süreci, Süresi ve Masrafı

Anlaşmalı boşanma, en az bir yıldır evli olan eşlerin boşanmada ve boşanmanın bütün sonuçlarında (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) anlaşarak aile mahkemesinden boşanma kararı almasıdır. Eşler birlikte başvurur ya da biri dava açar, diğeri davayı kabul eder; hâkim iki eşi de duruşmada bizzat dinler ve yaptıkları anlaşmayı uygun bulursa boşanmaya karar verir (TMK m. 166/3). İspat ve tanık aşaması olmadığı için çekişmeli davadan çok daha hızlı biter ve daha az masraf çıkarır. Aşağıda şartları, başvuruyu, duruşmada olanları, kesinleşmeyi ve 2026 masraflarını anlatıyoruz.
Anlaşmalı boşanmanın çekişmeli boşanmadan farkı
Anlaşmalı boşanma, kanunun “evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılması” hâli olarak düzenlediği boşanma yoludur: şartlar sağlanırsa hâkim, kimin kusurlu olduğunu araştırmadan evliliğin sarsıldığını kabul eder (TMK m. 166/3). Çekişmeli boşanmada ise davayı açan eş, kanundaki bir boşanma sebebini delillerle ispatlamak zorundadır.
| Anlaşmalı boşanma | Çekişmeli boşanma | |
|---|---|---|
| Kusur ve ispat | Araştırılmaz | Tanık ve delille ispat gerekir |
| Duruşma | Eşler bizzat dinlenir, protokol incelenir | Dilekçeler, ön inceleme, tanıklar, uzman raporları |
| Sonuçlar (nafaka, velayet, tazminat) | Eşlerin protokolle belirlediği şekilde, hâkim onayıyla | Hâkim karar verir |
| Ayrıntı | Bu sayfa | Çekişmeli boşanma davası |
Boşanma davasının genel işleyişi, mahkeme ve masraflar için boşanma davası rehberine de bakabilirsiniz.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
Kanuna göre anlaşmalı boşanmanın dört şartı vardır (TMK m. 166/3):
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı. Anlaşmalı boşanma davası, evlenme tarihinden itibaren bir yıl dolduktan sonra açılabilir. Bir yılı doldurmamış evliliklerde bu yol kullanılamaz; boşanmak için kanundaki bir sebebin ispatlandığı çekişmeli dava gerekir.
- Eşler birlikte başvurmalı ya da bir eş, diğerinin açtığı davayı kabul etmeli.
- Hâkim eşleri bizzat dinlemeli ve boşanma isteklerini serbest iradeleriyle açıkladıklarına kanaat getirmeli.
- Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusundaki anlaşmayı uygun bulmalı. Hâkim, eşlerin ve çocukların menfaatini gözeterek anlaşmada değişiklik yapabilir; değişiklikleri eşler de kabul ederse boşanmaya karar verilir.
Bu şartlar sağlandığında eşlerin ikrarları hâkimi bağlamaz kuralı uygulanmaz (TMK m. 166/3); yani hâkim, eşlerin “evliliğimiz bitti” beyanını esas alır. Boşanmanın sonuçlarına ilişkin anlaşmalar ise ancak hâkim onaylarsa geçerli olur (TMK m. 184/5).
Başvuru nasıl yapılır, hangi belgeler gerekir?
Kanun, eşlerin birlikte başvurmasından ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesinden söz eder (TMK m. 166/3). Uygulamada dilekçe davacı-davalı biçiminde yazılır: eşlerden biri davacı olarak dilekçeyi verir, iki eşin imzaladığı protokol dilekçeye eklenir ve hâkim duruşmada iki eşi de dinler.
Başvuru için gerekenler:
- Dava dilekçesi. Mahkemenin adı, eşlerin kimlik ve adres bilgileri, talep (anlaşmalı boşanma) ve imza bulunur (HMK m. 119). Hazır metin: anlaşmalı boşanma dilekçesi örneği.
- Anlaşmalı boşanma protokolü. Velayet, kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, tazminat, ziynet ve mal paylaşımı konusundaki anlaşmanızı açık ve yoruma yer bırakmayacak şekilde yazar ve iki eş de imzalar. Örnek ve hazırlama rehberi: anlaşmalı boşanma protokolü.
- Harç ve gider avansı. Dava açılırken yatırılır (HMK m. 120); tutarlar aşağıda.
- Avukatla başvuruyorsanız vekâletname.
Yetkili mahkeme, farklı şehirler ve çevrim içi başvuru
Anlaşmalı boşanma davası da aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi olmayan yerde davaya asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2, m. 4). Yetkili yer, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168).
Eşler farklı şehirlerde yaşıyorsa davayı ikisinden birinin oturduğu yerde açabilirsiniz. Ancak hâkim iki eşi de bizzat dinleyeceği için iki eşin de o mahkemedeki duruşmaya gelebileceği yeri seçmek pratik olur.
Dilekçe, UYAP Vatandaş Portal üzerinden e-imza ya da mobil imzayla elektronik olarak da verilebilir. Elektronik başvuruda da duruşmada bizzat dinlenme şartı değişmez.
Avukat zorunlu mu, vekâletle ya da uzaktan boşanılabilir mi?
Avukat zorunlu değildir. Eşler dilekçeyi ve protokolü kendileri hazırlayıp başvurabilir. Ancak protokoldeki eksik ya da belirsiz bir madde (örneğin mal paylaşımının hiç yazılmaması ya da nafakanın artışının düzenlenmemesi) yıllarca sürecek yeni davalara yol açabilir; bu nedenle hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir avukata danışmak çoğu durumda daha yararlı olabilir.
Vekâletle boşanmada avukat dava açabilir ve dosyayı takip edebilir; ama kanun hâkimin eşleri bizzat dinlemesini şart koştuğu için (TMK m. 166/3) eşlerin duruşmada kendilerinin dinlenmesi gerekir. Yalnız avukatın katıldığı bir duruşmada anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
Aynı sebeple anlaşmalı boşanma uzaktan da yapılamaz. Başka şehirde ya da yurt dışında yaşayan eşin de duruşmaya gelmesi gerekir.
Duruşmada ne olur, hâkim ne sorar?
Duruşmada hâkim iki eşi de dinler, protokolü okur ve eşlerin bu anlaşmayı serbest iradeleriyle yaptıklarından emin olmaya çalışır. Yargıtay’ın incelediği bir dosyada eşler duruşmada bizzat hazır bulunmuş, protokol okunmuş, altındaki imzaların kendilerine ait olup olmadığı tek tek teyit edilmiş ve eşlere protokol doğrultusunda yeniden beyanları sorulmuştur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/1455, K. 2024/7592, T. 21.10.2024).
Hangi soruların sorulacağı hâkimin takdirindedir; her mahkemede aynı değildir. Sorular genellikle şunlar etrafında döner:
- Boşanmak istiyor musunuz, bu kararı kendi isteğinizle mi verdiniz?
- Protokolü okudunuz mu, imza sizin mi, protokoldeki her maddeyi kabul ediyor musunuz?
- Çocukların velayeti, kişisel ilişki ve nafaka düzenlemesi çocukların yararına mı?
Hâkim protokolde çocukların ya da eşlerden birinin aleyhine bir düzenleme görürse değişiklik önerebilir; eşler değişikliği kabul ederse karar verilir (TMK m. 166/3).
Eşlerden biri duruşmaya gelmezse hâkim o eşi bizzat dinleyemez; bu durumda anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Gelmeyen eş anlaşmadan vazgeçmişse dava çekişmeli olarak devam eder (aşağıda “dönüşme” bölümü).
Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Kanunda anlaşmalı boşanma için bir süre öngörülmemiştir; süreyi büyük ölçüde mahkemenin vereceği duruşma günü ile kararın tebliğ ve kesinleşme işlemleri belirler. Protokol eksiksizse ve iki eş de duruşmaya gelirse karar genellikle ilk duruşmada verilir.
Süreç şöyle ilerler:
- Dava açılır, mahkeme duruşma günü verir.
- Duruşmada eşler dinlenir, protokol uygun bulunursa boşanma kararı açıklanır.
- Gerekçeli karar yazılır; eşlere tebliğe çıkarılması için mahkemeye talepte bulunulur.
- Tebliğden itibaren iki haftalık istinaf süresi işler (HMK m. 345). Bu süre içinde başvuru yapılmazsa ya da eşler tebliğden sonra istinaf hakkından feragat ederse karar kesinleşir.
Adli tatile de dikkat edin: boşanma davaları adli tatilde görülecek işler arasında sayılmamıştır (HMK m. 103). 20 Temmuz–31 Ağustos arasında duruşma yapılmaması süreyi uzatabilir; başvurunuzu planlarken bunu hesaba katın.
Anlaşmalı boşanma ücreti: harç, masraf ve avukatlık ücreti
Anlaşmalı boşanmada harçlar çekişmeli davayla aynıdır; fark, tanık ve uzman masrafı olmaması ve dosyanın kısa sürmesidir. Başlıca resmî kalemlerin 2026 tarifelerindeki tutarları:
| Kalem | Tutar (2026) |
|---|---|
| Başvurma harcı | 732,00 TL |
| Karar ve ilam harcı (sabit) | 732,00 TL |
| Gider avansı | 530 TL + taraf sayısının beş katı tebligat ücreti |
| Avukatlık ücreti (asgari) | 45.000,00 TL |
Bu tutarlar her yıl yeniden belirlenir; kesin tutarı dava açarken mahkeme hesaplar. Sabit harçlar işlemden önce peşin ödenir (Harçlar Kanunu m. 27); gider avansının kullanılmayan kısmı karar kesinleşince iade edilir (Gider Avansı Tarifesi m. 4, m. 5). Avukatlık ücreti satırı, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin asliye mahkemesi düzeyindeki davalar için öngördüğü asgari tutardır; aile mahkemeleri asliye mahkemesi derecesindedir (4787 sayılı Kanun m. 2). Tebligat ücreti tarifede yer almadığı için toplam avansı tek rakamla vermiyoruz.
Protokolde nafaka ya da tazminat kararlaştırılması ayrıca nispi harç gerektirmez: Yargıtay’a göre boşanma davası içinde istenen, boşanmanın eki niteliğindeki nafaka ve tazminat talepleri nispi (oransal) harca tabi değildir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/3067, K. 2025/6131, T. 18.06.2025). Ücret kalemlerinin ayrıntısı için boşanma davası ücreti bölümüne bakabilirsiniz.
Çocuklar, nafaka ve tazminat konusunda neler kararlaştırılmalı?
Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusundaki anlaşmayı uygun bulmadan anlaşmalı boşanmaya karar veremez (TMK m. 166/3). Bu yüzden protokolde en az şunlar açıkça yer almalı:
- Velayet ve kişisel ilişki: Çocukların kimde kalacağı, diğer ebeveynle hangi gün ve sürelerde görüşeceği (TMK m. 182). Ayrıntı: velayet.
- İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen eşin çocukların giderlerine gücü oranında katılacağı tutar ve artış yöntemi (TMK m. 182). Ayrıntı: iştirak nafakası.
- Yoksulluk nafakası: İstenip istenmediği, istenirse tutarı (TMK m. 175). Ayrıntı: yoksulluk nafakası.
- Maddi ve manevi tazminat: Talep edilip edilmediği (TMK m. 174). Anlaşmalı boşanmada da tazminat istenebilir; ancak tazminatın anlaşma konusu yapılıp protokolde yazılması gerekir.
- Ziynet ve mal paylaşımı: Kimde ne kalacağı ya da mal rejiminin tasfiyesinin sonraya bırakıldığı. Ayrıntı: boşanmada mal paylaşımı.
Protokolün maddeleri ve örnek hükümler protokol sayfasında ayrıntılı olarak yer alıyor.
Anlaşmalı davanın çekişmeliye, çekişmeli davanın anlaşmalıya dönüşmesi
Dava iki yönde de dönüşebilir.
Anlaşmalı dava çekişmeliye: Eşler, karar kesinleşinceye kadar anlaşmalı boşanma iradelerinden ve protokolden dönebilir; Yargıtay bunu engelleyen bir yasal hüküm olmadığını belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/8428, K. 2026/3524, T. 01.04.2026). Eşlerden biri dönerse dava artık çekişmeli boşanma davası olarak görülür (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/9205, K. 2025/11645, T. 22.12.2025); bu durumda boşanma sebebinin ispatı gerekir.
Çekişmeli dava anlaşmalıya: Çekişmeli dava sürerken eşler anlaşırsa protokol hazırlayıp mahkemeye sunabilir. Karar kesinleşmeden protokol sunulduğunda mahkeme protokolü dikkate alır ve eşleri duruşmaya çağırıp bizzat dinleyerek karar verir; Yargıtay, dosya temyizdeyken sunulan protokol üzerine kararı bu amaçla bozmuştur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/8694, K. 2025/10088, T. 24.11.2025). Evliliğin bir yıl sürmüş olması şartı bu durumda da aranır (TMK m. 166/3).
Çekişmeli davayı anlaşmalıya çevirmek için iki eşin birlikte imzaladığı kısa bir dilekçe yeterlidir. Örnek:
… AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE
Dosya No: …/… Esas Davacı: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …) Davalı: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …) Konu: Davanın anlaşmalı boşanma olarak sonuçlandırılması talebidir.
Açıklamalar: Aramızda görülmekte olan boşanma davasında, boşanma ve boşanmanın mali sonuçları ile çocuklarımızın durumu konusunda anlaşmaya vardık. Evliliğimiz bir yıldan uzun sürmüştür. Anlaşmamızı içeren … tarihli protokol ekte sunulmuştur.
Hukuki sebepler: TMK m. 166/3 ve ilgili mevzuat.
Talep: Duruşmada bizzat dinlenmemiz ve ekteki protokolün onaylanması suretiyle davanın anlaşmalı boşanma olarak sonuçlandırılmasını saygıyla talep ederiz.
Tarih, Davacı (imza), Davalı (imza) Ek: İmzalı anlaşmalı boşanma protokolü
Vazgeçme, feragat ve kararın bozulması
Karar kesinleşmeden: Eşler anlaşmalı boşanmadan karar kesinleşinceye kadar dönebilir (yukarıdaki Yargıtay kararları). Davayı açan eş davayı sona erdirmek isterse kanun iki farklı yol tanır ve ikisinin sonucu farklıdır:
- Davanın geri alınması: Ancak diğer eşin açık rızasıyla mümkündür. Dava açılmamış sayılır (HMK m. 123); boşanma davası daha sonra yeniden açılabilir.
- Davadan feragat: Davacının talebinden tamamen vazgeçmesidir (HMK m. 307). Diğer eşin ya da mahkemenin onayına bağlı değildir (HMK m. 309/2) ve hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir (HMK m. 310). Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur (HMK m. 311); ancak bu, eşlerin ileride yeniden anlaşmalı boşanma davası açmasına engel değildir.
Karar kesinleştikten sonra: Anlaşmalı boşanmadan “vazgeçmek” mümkün değildir; evlilik kesin olarak sona ermiştir. Yargıtay, kesinleşmiş bir anlaşmalı boşanmada “kandırıldım, baskı altında imzaladım” iddiasıyla açılan yargılamanın yenilenmesi davasında; eşlerin duruşmada bizzat hazır bulunduğunu, protokolün okunup imzaların teyit edildiğini ve kanundaki sürenin de geçtiğini gözeterek davanın reddini onamıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/1455, K. 2024/7592, T. 21.10.2024). Bu yüzden protokoldeki her maddeyi imzalamadan önce iyice düşünün.
Gerekçeli karar, tebliğ, istinaf ve kesinleşme
Duruşmada açıklanan karardan sonra mahkeme gerekçeli kararı yazar. Kararın eşlere tebliğe çıkarılması için mahkemeye talepte bulunmak gerekir. İstinaf (itiraz) süresi tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m. 345); bu süre geçince karar kesinleşir.
Kararı daha hızlı kesinleştirmek isteyen eşler, gerekçeli karar kendilerine tebliğ edildikten sonra istinaf hakkından feragat edebilir. Kanun, ilamın tebliğinden önce istinaf hakkından feragat edilemeyeceğini açıkça düzenler (HMK m. 349/1). Bu yüzden duruşmada karar açıklanırken “itiraz etmeyeceğiz” demek kararı kesinleştirmez; feragat, gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra yapılır. Feragat dilekçesi örneği anlaşmalı boşanma dilekçesi sayfasında.
Kesinleşme, mahkemece ilamın üzerine yazılan kesinleşme şerhiyle belgelenir (HMK m. 302). Kesinleşme şerhi verilmesi ve kararın nüfus müdürlüğüne bildirilmesi için de, mahkemeden mahkemeye değişmekle birlikte, ayrıca talepte bulunmanız gerekebilir. Karar kesinleştikten sonra boşanma tüm sonuçlarıyla hüküm doğurur; soyadı, bekleme süresi ve miras gibi sonuçlar için boşanma davası rehberinin son bölümüne bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Mevzuat
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun
- m. 2 – Aile mahkemelerinin kuruluşu
- m. 4 – Aile mahkemelerinin görevleri
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- m. 166 – Evlilik birliğinin sarsılması
- m. 168 – Yetki
- m. 174 – Maddî ve manevî tazminat
- m. 175 – Yoksulluk nafakası
- m. 182 – Hâkimin takdir yetkisi
- m. 184 – Boşanmada yargılama usulü
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- m. 103 – Adli tatilde görülecek dava ve işler
- m. 119 – Dava dilekçesinin içeriği
- m. 120 – Harç ve gider avansının ödenmesi
- m. 123 – Davanın geri alınması
- m. 302 – İlamın alınması, kesinleşme kaydı ve harçlar
- m. 307 – Davadan feragat
- m. 309 – Feragat ve kabulün şekli
- m. 310 – Feragat ve kabulün zamanı
- m. 311 – Feragat ve kabulün sonuçları
- m. 345 – Başvuru süresi
- m. 349 – Başvurma hakkından feragat
- 492 sayılı Harçlar Kanunu
- m. 27 – Maktu harçlarda ödeme zamanı:
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi
- m. 4 – Gider avansı miktarı
- m. 5 – Gider avansının iadesi
Yargı kararları
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/1455, K. 2024/7592, T. 21.10.2024
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/3067, K. 2025/6131, T. 18.06.2025
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/8428, K. 2026/3524, T. 01.04.2026
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/9205, K. 2025/11645, T. 22.12.2025
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/8694, K. 2025/10088, T. 24.11.2025
Mevzuat ve karar metinleri: Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.adalet.gov.tr).
Boşanma hakkında diğer sayfalar
- Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Örneği ve Doldurma Rehberi
- Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği ve Hazırlama Rehberi
- Boşanma Davası: Nasıl Açılır, Nereye Başvurulur, Ne Kadar Sürer?
- Boşanma Dilekçesi Örneği ve Doldurma Rehberi (Çekişmeli Boşanma)
- Boşanma Sebepleri: Özel ve Genel Sebepler, Süreler ve İspat
- Boşanma Sonrası Soyadı: Değişiklik ve Eski Eşin Soyadını Kullanma
- Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat: Şartlar, Miktar ve Aldatma Tazminatı
- Çekişmeli Boşanma Davası: Süreç, Deliller, Süre ve Masraf
- İddet Müddeti Nedir? Boşanma Sonrası Bekleme Süresi ve Kaldırılması