İftira Suçu ve Cezası: İftira Davası Nasıl Açılır, Şikâyet Süresi

İftira suçu, bir kişiye işlemediğini bildiği hukuka aykırı bir fiili, hakkında soruşturma veya kovuşturma başlatılmasını ya da idari yaptırım uygulanmasını sağlamak amacıyla yetkili makamlara ihbar veya şikâyet ederek yahut basın ve yayın yoluyla yüklemektir (TCK m. 267/1). Suçun temel cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Ancak hakkınızdaki suçlamanın kanıtlanamaması, suçlayan kişinin kendiliğinden iftiradan cezalandırılacağı anlamına gelmez. Aşağıda iftiranın şartlarını, cezayı, suç duyurusunu, başvuru sürelerini ve dilekçe örneğini bulacaksınız.

İftira Suçu Ne Zaman Oluşur?

İftira suçunun oluşması için kişinin, suçladığı kimsenin isnat edilen fiili işlemediğini bilmesi gerekir. Suçlama; soruşturma, kovuşturma veya idari yaptırım uygulanmasını sağlama amacıyla, kanunda belirtilen yollardan yapılmalıdır (TCK m. 267/1).

Bu nedenle iftira suçu değerlendirilirken şu koşullar birlikte incelenir:

• Bir kişiye hukuka aykırı bir fiil yüklenmiş olmalı. İsnat, yalnız ceza gerektiren bir suçla sınırlı değildir; idari yaptırım uygulanmasını sağlama amacı da kapsamdadır.
• Suçlayan kişi, karşısındakinin bu fiili işlemediğini bilmeli.
• Amaç, kişi hakkında soruşturma veya kovuşturma başlatılması ya da idari yaptırım uygulanması olmalı.
• Suçlama, yetkili makama ihbar veya şikâyetle ya da basın ve yayın yoluyla yapılmalı.

Gündelik dilde “iftira atmak” denilen her açıklama bu koşulları taşımaz. Yargıtay bir kararında, eşe yazılan mektuptaki suç isnadı nedeniyle verilen iftira mahkûmiyetini, soruşturma ve kovuşturma başlatabilecek yetkili bir makama başvuru bulunmadığı gerekçesiyle bozmuştur (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2017/18287, K. 2020/709, T. 14.01.2020). Bu karar, mektup yoluyla yapılan söz konusu açıklamaya ilişkindir; kanundaki basın ve yayın yoluyla işlenme hâlini ortadan kaldırmaz.

İftira, Yalan Beyan ve Diğer Yanlış Açıklamalar Arasındaki Fark

Her yalan beyan iftira suçu değildir. İftira için açıklamanın yanlış olması yanında, kişinin fiilin işlenmediğini bilmesi ve TCK m. 267/1’deki amaç ve başvuru koşullarının bulunması gerekir.

Yargıtay bir kararında, beyanın kanıtlanamamasının tek başına iftira suçunu oluşturmayacağını belirterek mahkûmiyet hükmünü bozmuştur (Yargıtay 16. Ceza Dairesi, E. 2015/3732, K. 2016/313, T. 13.01.2016). Dolayısıyla “iddiasını ispatlayamadı” ile “işlemediğimi bildiği hâlde beni suçladı” aynı değerlendirme değildir.

Başkasının kimliğini kullanmaya ilişkin özel bir düzenleme de vardır: İşlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla başkasının kimliğini veya kimlik bilgilerini kullanan kişi, iftira hükümlerine göre cezalandırılır (TCK m. 268).

Hakaret suçunun şartları ve cezası ise ayrı değerlendirilir: hakaret suçu ve cezası.

İftira Suçunun Cezası

İftira suçunun temel şekli için bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülür. Delil uydurulması ve mağdur hakkında uygulanan işlemler, cezanın ağırlaşmasına veya ayrıca sorumluluğa yol açabilir (TCK m. 267).

Durum	Kanunda öngörülen sonuç
Suçun temel şekli	Bir yıldan dört yıla kadar hapis (TCK m. 267/1).
Fiilin maddi eser ve delillerinin uydurulması	Ceza yarı oranında artırılır (TCK m. 267/2).
Fiili işlemediği için beraat veya takipsizlik kararı verilen mağdura, bu fiil nedeniyle gözaltı ve tutuklama dışında koruma tedbiri uygulanması	İlgili fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır (TCK m. 267/3).
Aynı koşullardaki mağdurun gözaltına alınması veya tutuklanması	İftira eden, ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma hükümlerine göre dolaylı fail olarak sorumlu tutulur (TCK m. 267/4).
Mağdurun ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapse mahkûm edilmesi	Yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezası öngörülür (TCK m. 267/5).
Beşinci fıkradaki mahkûmiyetin infazına başlanması	Beşinci fıkraya göre verilecek ceza yarısı kadar artırılır (TCK m. 267/6).

İftiradan dönülmesi, etkin pişmanlık kapsamında ceza indirimi sağlayabilir. Mağdur hakkında adli veya idari soruşturma başlamadan önce dönülürse cezanın beşte dördü; ceza davasında yargılama başlamadan önce dönülürse dörtte üçü indirilir (TCK m. 269/1-2).

Daha sonraki aşamalarda indirim zorunlu değildir: Mağdur hakkında hükümden önce dönülürse cezanın üçte ikisi, mahkûmiyetten sonra yarısı, infaza başlandıktan sonra üçte biri indirilebilir. Yalnız idari yaptırım gerektiren bir fiile ilişkin iftirada ise yaptırım kararından önce yarı, uygulandıktan sonra üçte bir oranında indirim yapılabilir. Basın ve yayın yoluyla iftirada bu hükümlerden yararlanmak için iftiradan dönmenin de aynı yöntemle yayımlanması gerekir (TCK m. 269/3-5).

İftira Davası Nasıl Açılır?

İftira nedeniyle Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Başvuru yazılı yapılabileceği gibi, tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir (CMK m. 158/1, 5).

Günlük dilde “iftira davası açmak” denilen süreçte mağdur suç duyurusunda bulunur; savcılık soruşturma sonunda kamu davası açılmasını gerektiren koşulların bulunup bulunmadığını değerlendirir.

1. Suçlamayı somutlaştırın. Kimin, ne zaman, hangi fiili size yüklediğini ve bunu hangi makama ya da hangi yayınla bildirdiğini açıklayın.
2. Bilerek yapıldığı iddiasının dayanağını gösterin. Yalnız “suçsuzum” demek yerine, karşı tarafın fiili işlemediğinizi bildiğini gösterdiğini düşündüğünüz olayları belirtin.
3. Delilleri ve önceki dosyayı bildirin. Suçlamayı içeren başvuruyu, ilgili soruşturma veya dava numarasını, varsa takipsizlik ya da beraat kararını ve diğer delilleri belirtin.
4. Başvurunuzu savcılığa veya kolluğa yapın. Dilekçe hazırlamak istiyorsanız suç duyurusu dilekçesi yazım rehberinden yararlanabilirsiniz.

Suçun temel şekline ilişkin davaya asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m. 11). Mağdurun müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûm edilmesine ilişkin ağırlaşmış hâlin yargılaması ise ağır ceza mahkemesinde yapılır (TCK m. 267/5; 5235 sayılı Kanun m. 12).

Şikâyete Bağlılık, Başvuru Süresi ve Zamanaşımı

İftira suçu şikâyete bağlı değildir; şikâyete bağlı suçlar için geçerli olan altı aylık şikâyet süresi iftiraya uygulanmaz. TCK m. 267’de soruşturma ve kovuşturma şikâyet koşuluna bağlanmamıştır; TCK m. 73’teki altı aylık süre ise şikâyete bağlı suçlar içindir.

Buna karşılık dava zamanaşımı vardır. Yetişkin fail bakımından suçun temel şeklinde süre sekiz yıldır; çünkü kanundaki cezanın üst sınırı dört yıldır (TCK m. 66/1-e, 4). Daha ağır cezayı gerektiren hâller varsa zamanaşımı da buna göre belirlenir. Fiili işlediği sırada on sekiz yaşından küçük olanlar için ayrıca yaşa bağlı süreler öngörülmüştür (TCK m. 66/2-3).

İftirada sürenin başlangıcı için özel hüküm bulunur: Dava zamanaşımı, mağdurun yüklenen fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar (TCK m. 267/8). Bu nedenle süreyi yalnız suçlamanın yapıldığı veya suçlayan kişinin öğrenildiği tarihten hesaplamak doğru olmaz.

Deliller, İspat ve Yargıtay Kararları

Takipsizlik veya beraat kararı, tek başına iftiranın kanıtı sayılmaz. İftira suçunda, suçlayan kişinin isnat ettiği fiilin işlenmediğini bildiğinin de ortaya konulması gerekir (TCK m. 267/1).

Yargıtay bir kararında, şikâyet edilen kişi hakkında delil yetersizliğinden takipsizlik verilmesini değerlendirirken “bu durumun tek başına iftira suçunun oluşması için yeterli olmadığı” sonucuna varmıştır. Somut olaydaki başvuruyu anayasal şikâyet hakkı kapsamında değerlendirerek iftira mahkûmiyetini bozmuştur (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2023/1980, K. 2023/9354, T. 29.11.2023).

Beraatin gerekçesine de bakılmalıdır. Suçu sizin işlemediğinizin sabit olması ile suçu işlediğinizin sabit olmaması, kanunda ayrı beraat nedenleridir (CMK m. 223/2-b, e). Kararın yalnız sonuç kısmını değil, hangi gerekçeyle verildiğini de başvurunuzda belirtin. Takipsizlik kararının anlamı ve itiraz yolu için takipsizlik kararı rehberine bakabilirsiniz.

İftira iddiasında suçlamanın içeriği, başvuru veya yayın tarihi ve suçlayan kişinin bildiklerini gösterdiği ileri sürülen deliller birlikte değerlendirilir. Örneğin başvurunuza suçlamayı içeren dilekçeyi, hukuka uygun elde edilmiş yazışmaları ve tanık bilgilerini ekleyebilirsiniz. Bunların hiçbirinin tek başına kesin sonuç sağlayacağı söylenemez: Yüklenen suç hukuka uygun elde edilmiş delillerle ispat edilir; hâkim kararını duruşmada tartışılan delillere dayandırır (CMK m. 217).

Cinsel istismar iftirası iddiasıyla başvuruyorsanız da suçlamanın bilerek yapıldığını gösterdiğini düşündüğünüz somut olayları ve delilleri açıklayın. Başvuruyu yalnız beraat veya takipsizlik sonucuna dayandırmayın.

İftira Suç Duyurusu Dilekçesi Örneği

İftira suç duyurusu dilekçesinde, size yöneltilen suçlamayı ve bunun bilerek yapıldığı iddianızın dayanaklarını somut biçimde açıklayın. Aşağıdaki kısa çerçevede köşeli parantezli alanları kendi bilgilerinize göre doldurabilirsiniz.

[…] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

Şikâyetçi: [Ad, soyad, T.C. kimlik numarası, adres]

Şüpheli: [Biliniyorsa ad, soyad ve adres; bilinmiyorsa kimliğinin belirlenmesini sağlayabilecek bilgiler]

Konu: İftira iddiası hakkında soruşturma yapılması talebidir.

Açıklamalar:

1. [Şüphelinin hangi tarihte, hangi makama yaptığı başvuruyla veya hangi yayınla size hangi hukuka aykırı fiili yüklediğini kısaca açıklayın.]
2. [Bu fiili işlemediğinizi ve şüphelinin bunu bildiğini gösterdiğini düşündüğünüz somut olayları belirtin.]
3. [Varsa ilgili soruşturma veya dava numarasını, verilen kararı ve gerekçesini yazın.]

Deliller: [Başvuru veya yayın, ilgili dosya, varsa karar, hukuka uygun elde edilmiş yazışmalar, tanık adları ve diğer deliller]

Hukuki nedenler: TCK m. 267, CMK m. 158 ve ilgili mevzuat.

Sonuç ve talep: [Açıkladığınız olay hakkında soruşturma yapılmasını, belirttiğiniz delillerin toplanmasını ve sonucuna göre kamu davası açılmasını talep edin.]

Ekler: [Sunduğunuz belgeler]

Tarih: […]

Ad, soyad ve imza: […]

Olay bölümüne yalnız “bana iftira attı” yazmak yerine suçlamanın içeriğini, tarihini ve bildirildiği yeri belirtin. Soyut ve genel nitelikteki ihbar veya şikâyetlerde soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı verilebilir (CMK m. 158/6).

Önceki dosyada verilen karar varsa gerekçesiyle birlikte sunun; delil yetersizliği kararını, karşı tarafın bilerek yalan söylediğinin kesin kanıtı olarak anlatmayın. Somut olayın dilekçeye aktarılmasında hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir avukata danışmak çoğu durumda daha yararlı olabilir.

Avukatlık Ücreti

İftira dosyasında avukatlık ücreti, avukatın yalnız dilekçe hazırlamasına, soruşturmayı takip etmesine veya mahkemedeki davayı yürütmesine göre değişir. AAÜT’deki tutarlar asgari ücretlerdir; avukatın üstleneceği işe göre kararlaştırılan ücret daha yüksek olabilir.

2026 itibarıyla, 4 Kasım 2025 tarihli AAÜT’ye göre başlıca kalemler şöyledir:

Üstlenilen iş	Asgari avukatlık ücreti
Dilekçe yazılması	6.000 TL
Ceza soruşturma evresinde iş takibi	11.000 TL
Asliye ceza mahkemesinde dava takibi	45.000 TL
Ağır ceza mahkemesinde dava takibi	65.000 TL

Bu satırlar, her dosyada toplanarak ödenecek bir toplam göstermez. Hangi aşamaların ve hangi işlerin ücrete dâhil olduğunu avukatınızla baştan açıkça konuşun. Dosyanın kapsamı ve takip süresi harcanacak emeği etkileyebilir; yeni tarife yayımlandığında asgari tutarlar güncellenir.