Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu: Cezası, Şikâyet ve Görüntü Paylaşma

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, kişinin özel yaşamının gizliliğine müdahaleyi cezalandırır; ihlalin görüntü veya ses kaydıyla yapılması cezayı artırır (TCK m. 134/1). Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı paylaşılması ise ayrıca düzenlenmiştir (TCK m. 134/2). Suç şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi, fiili ve faili öğrendiğiniz günden itibaren altı aydır (TCK m. 139, 73). Aşağıda suçun kapsamını, cezaları, kayıt ile paylaşım arasındaki farkı, başvuru yollarını ve kısa bir şikâyet dilekçesi örneğini bulacaksınız.

Özel Hayatın Gizliliği Neleri Kapsar?

Özel hayatın gizliliği, kişinin özel yaşamına ilişkin bilgilerin, görüntülerin ve seslerin gizliliğinin korunmasıdır. TCK, özel hayatın gizliliğinin ihlalini ve özel yaşama ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı ifşasını ayrı fıkralarda düzenler (TCK m. 134).

Koruma yalnız görüntü ve sesle sınırlı değildir. Yargıtayın aşağıda açıklanan bir kararında, görüntü veya ses paylaşılmadan özel yaşama ilişkin bilgi açıklanması, TCK m. 134/1 kapsamında değerlendirilmiştir. Bu nedenle olayda neyin açıklandığı, uygulanacak hükmü belirler.

Suçun Dayanağı ve Diğer Gizlilik Suçlarından Farkı

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun dayanağı TCK m. 134 hükmüdür. Haberleşmenin gizliliği ile kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmalar ise ayrı maddelerde korunur (TCK m. 132, 133).

Düzenleme	Korunan alan ve düzenlenen davranışlar
TCK m. 132	Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğinin ihlali ve haberleşme içeriklerinin hukuka aykırı ifşası
TCK m. 133	Aleni olmayan konuşmaların rıza olmadan dinlenmesi veya kayda alınması ve kayıtlardan elde edilen verilerin hukuka aykırı ifşası
TCK m. 134	Özel hayatın gizliliğinin ihlali ve özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı ifşası

Örneğin, katıldığınız aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan kaydetmek TCK m. 133/2 kapsamında ayrıca düzenlenmiştir. Dolayısıyla her izinsiz ses kaydı aynı maddeye göre değerlendirilmez. Paylaşılan içerik kişiyi aşağılıyorsa ayrıca hakaret suçu da gündeme gelebilir.

Hangi Davranışlar Suç Oluşturur, Rıza Nasıl Değerlendirilir?

Özel hayatın gizliliğini ihlal etmek ve özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı ifşa etmek suçtur. Gizlilik ihlalinin görüntü veya ses kaydıyla gerçekleştirilmesi cezayı artırır (TCK m. 134).

Rıza bakımından, kişinin konuşmaya katılması tek başına diğer konuşanların izni olmadan kayıt alabileceği anlamına gelmez. Kanun, katıldığı aleni olmayan söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses cihazıyla kaydeden kişinin cezalandırılmasını öngörür (TCK m. 133/2).

Haberleşmede de kişinin konuşmanın veya yazışmanın tarafı olması, içeriği sınırsızca açıklama yetkisi vermez. Kendisiyle yapılan haberleşmenin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı biçimde alenen ifşa etmek ayrıca suç olarak düzenlenmiştir (TCK m. 132/3). Bu hükümler, farklı kayıt ve paylaşım türlerinin kendi şartlarıyla değerlendirilmesini gerektirir.

Görüntü Veya Ses Kaydı Alınması ve Paylaşılması

Özel hayatın gizliliğini görüntü veya ses kaydı alarak ihlal etmek ile bu görüntü veya sesleri hukuka aykırı paylaşmak farklı düzenlemelerdir. Kayıt yoluyla ihlalde ceza bir kat artırılır; hukuka aykırı ifşa için iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülür (TCK m. 134/1, 134/2).

Paylaşımın mutlaka internette yapılması gerekmez. Yargıtay bir kararında, mağdurun özel görüntülerini rızası dışında bir yakınına izletmeyi ifşa kapsamında değerlendirmiştir. Bozma kararında, “mağdurun özel hayatına ilişkin görüntülerini hukuka aykırı olarak ifşa eden sanık hakkında” ifadesiyle TCK m. 134/2 uyarınca değerlendirme yapılması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2015/16278, K. 2017/6744, T. 27.09.2017).

Yargıtay başka bir kararında, tartışma sırasında “ses ve görüntü kaydı aldıkları olayda” fiili özel hayatın gizliliğini ihlal kapsamında değerlendirmiştir. Ancak aynı kararda dava, şikâyet süresinin geçirilmesi nedeniyle düşmüştür; bu sonuç her tartışma kaydının aynı şekilde değerlendirileceği anlamına gelmez (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2015/14715, K. 2017/2511, T. 29.03.2017).

Hapis Cezası ve Adli Para Cezası

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun temel cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Görüntü veya ses kaydıyla ihlal ve hukuka aykırı ifşa için farklı ceza hükümleri uygulanır (TCK m. 134).

Davranış	TCK m. 137 artırımı uygulanmadan kanuni ceza
Özel hayatın gizliliğini ihlal	Bir yıldan üç yıla kadar hapis
Gizliliği görüntü veya ses kaydı alarak ihlal	Bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası bir kat artırılır; ceza aralığı iki yıldan altı yıla çıkar
Özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı ifşa	İki yıldan beş yıla kadar hapis

İfşa edilen görüntü veya seslerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur (TCK m. 134/2).

Suç, kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse verilecek ceza ayrıca yarı oranında artırılır (TCK m. 137).

TCK m. 134, doğrudan adli para cezası seçeneği öngörmez. Eski metindeki “hapis veya adlî para cezası” seçeneği 2012 yılında değiştirilmiştir. Mahkeme bir yıl veya daha az süreli hapis cezasına hükmederse, kanundaki şartlarla bu kısa süreli ceza adli para cezasına çevrilebilir (TCK m. 49/2, 50/1).

Şikâyet, Şikâyet Süresi, Uzlaştırma ve Zamanaşımı

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu şikâyete bağlıdır. Şikâyetinizi, dava zamanaşımı süresini aşmamak şartıyla, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden itibaren altı ay içinde yapmalısınız (TCK m. 139, 73/1-2).

Bu suç kural olarak uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-a). Ancak uzlaştırma kapsamına girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Birlikte işlenen diğer suç önödeme kapsamındaysa, uzlaştırma kapsamındaki suç yönünden uzlaştırma uygulanır (CMK m. 253/3).

Kamu davası açılması için yeterli şüphe bulunması ve suçun uzlaştırmaya tabi olması hâlinde dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaşma teklifinden itibaren yedi gün içinde kararını bildirmeyen kişi teklifi reddetmiş sayılır (CMK m. 253/4).

Dava zamanaşımı, altı aylık şikâyet süresinden farklıdır. Yetişkin fail bakımından, TCK m. 137 artırımı uygulanmadığında temel ihlalde sekiz yıl, kayıt yoluyla ihlalde on beş yıl, görüntü veya sesin hukuka aykırı ifşasında sekiz yıl esas alınır. Hesapta suçun kanuni cezasının üst sınırı ve daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâller dikkate alınır (TCK m. 66/1, 66/3-4).

Tamamlanmış suçlarda dava zamanaşımı suçun işlendiği günden başlar; çocuk failler için daha kısa süreler öngörülmüştür (TCK m. 66/2, 66/6). Uzlaştırma sırasında ise kanunda belirtilen dönem boyunca dava zamanaşımı işlemez (CMK m. 253/21). Dava zamanaşımının henüz dolmamış olması, geçirilmiş altı aylık şikâyet süresini yeniden başlatmaz.

İhlal Karşısında Başvuru Yolları ve Deliller

Şikâyetinizi Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa yapabilirsiniz. Başvuru yazılı olabileceği gibi, tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir (CMK m. 158/1, 158/5).

Başvuruyu hazırlarken:

1. Olayın ne zaman ve nasıl gerçekleştiğini, neyin kaydedildiğini veya paylaşıldığını anlatın.
2. Fiili ve faili hangi tarihte öğrendiğinizi belirtin.
3. Elinizdeki görüntü, ses, mesaj, ekran görüntüsü ve bağlantıları belirtin; varsa tanık bilgilerini ekleyin.
4. Şikâyetçi olduğunuzu ve olayın araştırılmasını istediğinizi açıkça yazın.

Soruşturma sonunda kamu davası açılırsa bu suçun yargılamasına asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m. 11).

Başvurunun hazırlanması hakkında ayrıntılar için savcılığa suç duyurusu dilekçesi yazma rehberine bakabilirsiniz.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Yargıtay Kararları

Yargıtay bir bozma kararında, özel bilgi açıklanması ile özel hayata ilişkin görüntü veya ses paylaşılması ayırmıştır. Görüntü ya da ses ifşası kanıtlanmadığında, olayın TCK m. 134/2 yerine TCK m. 134/1 kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Kararda, “katılanın özel yaşam alanına giren görüntüsü ya da sesinin ifşa edildiğine dair bir delil bulunmadığı” tespiti yapılmıştır. Bu karar, yalnız özel bilgi açıklanan somut olayda hangi fıkranın uygulanacağını ele alır (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2017/2364, K. 2018/2535, T. 07.03.2018).

Yukarıdaki kayıt ve paylaşım kararlarıyla birlikte değerlendirildiğinde, şikâyette yalnız “özel hayatım ihlal edildi” demek yerine açıklanan bilgi, alınan kayıt veya gösterilen görüntüyü somut olarak anlatmak gerekir.

Şikâyet Dilekçesi Örneği

Özel hayatın gizliliğini ihlal şikâyetini, olayları ve elinizdeki delilleri açıklayan bir dilekçeyle yapabilirsiniz. Yazılı başvurunun yanında tutanağa geçirilmek üzere sözlü şikâyet yolu da açıktır (CMK m. 158/5).

[…] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

Şikâyetçi: [Ad, soyad, T.C. kimlik numarası, adres]

Vekili: [Varsa avukatın adı, soyadı ve adresi]

Şüpheli: [Biliniyorsa adı, soyadı ve adresi; bilinmiyorsa tespitini sağlayabilecek bilgiler]

Konu: Özel hayatın gizliliğinin ihlali nedeniyle şikâyetimdir.

Açıklamalar:

1. [Olayın tarihi, yeri ve nasıl gerçekleştiği; kaydedilen veya açıklanan içeriğin kısa anlatımı.]
2. [Varsa görüntü veya sesin kime, hangi hesap ya da iletişim aracı üzerinden gösterildiği veya gönderildiği.]
3. [Fiili ve failin kimliğini öğrendiğiniz tarih ve öğrenme biçimi.]

Deliller: [Elinizdeki kayıtlar, mesajlar, ekran görüntüleri, bağlantılar, varsa tanık bilgileri ve diğer deliller.]

Hukuki Nedenler: TCK m. 134, 139 ve ilgili hükümler.

Sonuç ve Talep: Yukarıda açıkladığım olay nedeniyle şikâyetçiyim. Delillerin toplanmasını, bilinmiyorsa failin tespitini ve soruşturma yapılarak gerekli yasal işlemlerin yürütülmesini talep ederim.

Ekler: [Sunulan belgeler ve kayıtların listesi]

Tarih: […]

Şikâyetçinin Adı Soyadı ve İmzası: […]

Köşeli parantezleri kendi olayınıza göre doldurun. Kayıt alınması ile paylaşılması ayrı tarihlerde gerçekleştiyse her birini ayrı anlatın; fiili ve faili öğrenme tarihini de belirtin. Somut olayın anlatımında hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir avukata danışmak çoğu durumda daha yararlı olabilir.