Miras Taksim Sözleşmesi: Şekil Şartı, Tapu Devri ve Örneği

Miras taksim sözleşmesi, mirasçıların miras mallarını nasıl paylaşacaklarını belirledikleri ve geçerliliği yazılı yapılmasına bağlı olan anlaşmadır (TMK m. 676). Paylaşmaya bütün mirasçıların katılması gerekir; tapulu taşınmazlara ilişkin bu şart Yargıtayın aşağıda yer verilen kararında da belirtilmiştir. Taşınmazların tapuda sözleşmeye uygun biçimde tescili için ayrıca Tapu Sicili Tüzüğü’ndeki belge ve istem şartları aranır. Aşağıda sözleşmenin hazırlanmasını, imzaları, tapu işlemlerini, harcı ve kısa bir sözleşme örneğini bulacaksınız.

Miras Taksim Sözleşmesi Ne İşe Yarar?

Miras taksim sözleşmesi, hangi miras malının kime bırakılacağını belirleyerek mirasçıların anlaşmasına göre paylaşım yapılmasını sağlar. Yazılı paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar (TMK m. 676).

Birden fazla mirasçı varsa mirasın geçmesiyle paylaşmaya kadar bir miras ortaklığı oluşur. Mirasçılar, tereke adı verilen miras malvarlığına elbirliğiyle sahip olur ve kanundaki temsil veya yönetim yetkileri saklı kalmak üzere bu haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler (TMK m. 640). Buradaki anlaşma, mirasın geçmesinden sonra mirasçılar arasında yapılan paylaşma sözleşmesidir.

Sözleşmeyle malları mirasçılara ayrı ayrı bırakmak yerine, terekenin tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetini miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürmek de mümkündür (TMK m. 676). Böylece sözleşme, hangi malların hangi mirasçıya kalacağını veya hangi mallarda paylı mülkiyete geçileceğini belirleyebilir.

Anlaşma dışındaki paylaşım yolları için miras paylaşımı rehberine bakabilirsiniz.

Sözleşme Nasıl Yapılır, Kimler İmzalar?

Miras paylaşımı sözleşmesi yazılı hazırlanır ve bütün mirasçılar tarafından imzalanır. Tapulu taşınmazların paylaşımında tüm mirasçıların katılımı ve yazılı şekil şartı, aşağıdaki Yargıtay kararında birlikte aranmıştır.

Sözleşmeyi hazırlarken şu sırayla ilerleyebilirsiniz:

1. Mirasçıları belirleyin. Sözleşmeye katılacak mirasçıları ve paylarını veraset ilamından (mirasçılık belgesinden) kontrol edin. Tapuda mirasçılar adına yapılacak tescil isteminde mirasçılık belgesi aranır (Tapu Sicili Tüzüğü m. 20/1-a).
2. Paylaşılacak malları yazın. Sözleşmenin terekenin tamamını mı, belirli malları mı kapsadığını belirtin (TMK m. 676).
3. Her malın kime bırakılacağını belirleyin. Taşınmazların il, ilçe, mahalle veya köy, ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm bilgileri için ayrı alanlar kullanabilirsiniz.
4. Borçlara ilişkin anlaşmayı ayrıca yazın. Bir tereke borcunu hangi mirasçının üstleneceğini kararlaştırıyorsanız bunu belirtin. Ancak bu anlaşmanın alacaklıya karşı sorumluluğu da kendiliğinden değiştirdiğini varsaymayın; alacaklının rızasına ilişkin kural ayrıca uygulanır (TMK m. 681).
5. Bütün mirasçıların imzasını alın. Tapu işlemini hangi belgelerle ve kimlerin istemiyle yapacağınızı da aşağıdaki tescil şartlarına göre belirleyin.

Bir mirasçının miras payını başka bir kişiye devretmesi, paylaşma sözleşmesinden ayrı değerlendirilir. Özellikle üçüncü kişiyle yapılan miras payı devir sözleşmesi noterlikçe düzenlenmelidir; bu sözleşme üçüncü kişiye paylaşmaya katılma yetkisi vermez (TMK m. 677).

Miras Taksim Sözleşmesi Şekil Şartı

Miras taksim sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır (TMK m. 676). Taşınmazın tapulu olması, paylaşma sözleşmesinin geçerliliği için tek başına noter düzenlemesini zorunlu kılan bir şart olarak kabul edilmemelidir; tapuda uygulanması için gereken belgeler ise ayrıca değerlendirilir.

Yargıtay bir bozma kararında, “tapulu taşınmazlara ilişkin paylaşma sözleşmesinin geçerliliği tüm mirasçıların katılımı ile yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır.” demiştir (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2016/2697, K. 2016/3573, T. 29.02.2016).

Bu nedenle sözleşmenin yazılı olması ve bütün mirasçıların katılması birlikte ele alınmalıdır. Tapu Sicili Tüzüğü de mirasçılar arasında yazılı yapılmış, imzaları noterce onaylanmamış miras taksim sözleşmesine dayanılarak işlem yapılmasını düzenler; bu durumda bütün mirasçıların istemini arar (Tapu Sicili Tüzüğü m. 20/1-c).

Sözleşmeyle Tapu Devri ve Tescil

Miras taksim sözleşmesinin yazılı yapılması, tapu kaydını kendiliğinden değiştirmez. Sözleşmeye uygun tescil için Tapu Sicili Tüzüğü’nde belirtilen belge ve istem şartları yerine getirilmelidir.

Taşınmaz mülkiyeti miras yoluyla tescilden önce kazanılabilir. Ancak mirasçının taşınmaz üzerinde tasarruf işlemi yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tesciline bağlıdır (TMK m. 705). Mirasın tapuya geçirilmesiyle ilgili ayrıntılar için tapuda miras intikali rehberine bakabilirsiniz.

Miras taksim sözleşmesine dayanan tescilde belgeye göre aranan şartlar şöyledir (Tapu Sicili Tüzüğü m. 20/1-c):

Sözleşmenin durumu	Tescil için aranan belge veya istem
Noterce düzenlenmiş ve tescil yetkisi içeren sözleşme	Tescil yetkisini içeren noterce düzenlenmiş sözleşme
Mirasçılar arasında yazılı yapılmış, imzaları noterce onaylanmamış sözleşme	Bütün mirasçıların istemi
İmzaların bir kısmı noterce onaylanmış sözleşme	İmzaları onaylanmamış mirasçıların istemleri

Bu işlemler, Tüzük’te resmî senet düzenlenmesini gerektirmeyen işlemler arasında yer alır.

Sözleşmeye dayanılarak tapu iptal ve tescil talebiyle dava açılması da mümkündür. Yargıtay bir kararında incelediği davayı, “Dava, miras taksim sözleşmesine dayalı tapu iptal ve tescil isteğine ilişkindir.” şeklinde tanımlamıştır (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2016/13870, K. 2020/2478, T. 12.03.2020). Bu karar, her paylaşma sözleşmesinin mutlaka tescille sonuçlanacağı anlamına gelmez.

Tapu Harcı ve İşlem Giderleri

2026 yılında terekeye dâhil taşınmazların kanuni ve atanmış mirasçılar arasında aynen veya ifrazen, yani bölünerek taksiminde tapu harcı, kayıtlı değer üzerinden binde 22,77 olarak uygulanır. Bu oran, belirtilen miras taksimi işlemi içindir (Harçlar Kanunu Genel Tebliği Seri No: 98, (4) sayılı tarife, I-3-a).

Tapu harcı başlıca kalemlerden biridir; bu oranı işlemin bütün giderlerinin toplamı olarak değerlendirmeyin. Yapılacak işlemin niteliğine göre kesin tutarı tapu müdürlüğü hesaplar.

Sözleşmenin İptali ve Paylaşımın Bozulması

Yazılı paylaşma sözleşmesi mirasçıları bağlar; sözleşmenin geçersizliği konusunda Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri uygulanır (TMK m. 676, 680). Bu nedenle miras paylaşımının bozulup bozulamayacağı, ileri sürülen geçersizlik sebebine göre değerlendirilir.

Borçların paylaşılması, alacaklıya karşı sorumluluğu kendiliğinden sona erdirmez. Alacaklının bölünmesine veya başka birine aktarılmasına açık ya da örtülü rıza göstermediği tereke borçlarından mirasçılar, paylaşmadan sonra da bütün malvarlıklarıyla müteselsilen sorumlu olur. Bu, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumluluk anlamına gelir (TMK m. 681).

Müteselsil sorumluluk, paylaşma tarihinden; daha sonra ödenecek borçlarda ise borcun ödeme zamanı olan muacceliyet tarihinden itibaren beş yıl geçince sona erer. Bu süre, mirasçıların müteselsil sorumluluğuna ilişkindir (TMK m. 681).

Sözleşmede kendisine yüklenmemiş bir tereke borcunu veya üstlendiği miktardan fazlasını ödeyen mirasçı, diğer mirasçılardan geri ödeme isteyebilir. Bu hak önce borcu sözleşmeyle üstlenen mirasçıya karşı kullanılır. Diğer durumlarda, aksi kararlaştırılmadıkça her mirasçı borçlara miras payı oranında katılır (TMK m. 682).

Geçersizlik iddiası veya borçların paylaşılması konusunda uyuşmazlık varsa hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir avukata danışmak çoğu durumda daha yararlı olabilir.

Miras Taksim Sözleşmesi Örneği

Aşağıdaki kısa çerçeve, mirasçıları, paylaşılacak malları ve kime ne bırakılacağını yazmak için kullanılabilir. Yazılı şekil ve bütün mirasçıların katılımı şartı gözetilmelidir; tapuda tescil için ayrıca yukarıdaki belge ve istem şartları uygulanır.

MİRAS TAKSİM SÖZLEŞMESİ

1. Mirasbırakan

Adı ve soyadı: […]

T.C. kimlik numarası: […]

Ölüm tarihi: […]

2. Sözleşmeye Katılan Bütün Mirasçılar

Her mirasçının adı ve soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi: […]

Mirasçılık belgesini veren merci, belge tarihi ve numarası: […]

3. Paylaşmanın Kapsamı

Bu sözleşme, mirasbırakana ait terekenin [tamamını / aşağıda belirtilen mallarını] kapsar.

Paylaşılacak mallar: […]

4. Malların Mirasçılara Bırakılması

[İl, ilçe, mahalle veya köy, ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm bilgileri] ile tanımlanan taşınmazdaki mirasbırakandan kalan hak: [mirasçının adı ve soyadı] kişisine bırakılmıştır.

[Diğer malın tanımı]: [mirasçının adı ve soyadı] kişisine bırakılmıştır.

5. Tereke Borçları

Alacaklıya karşı sorumlulukta TMK m. 681 hükümleri saklıdır.

6. Tapu İşlemleri

Taşınmazların bu paylaşmaya uygun biçimde tescili talep edilecektir.

7. Tarih ve İmzalar

Düzenleme yeri ve tarihi: […]

Bütün mirasçıların adları, soyadları ve imzaları: […]

Sözleşme yalnız belirli malları kapsıyorsa üçüncü bölümde bu malları tek tek belirtin. Elbirliği mülkiyetini miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürmek istiyorsanız dördüncü bölümü buna göre düzenleyin (TMK m. 676).

Borçlara ilişkin bölümü doldururken mirasçılar arasındaki ödeme anlaşmasıyla alacaklıya karşı sorumluluğu ayrı değerlendirin. Tapu başvurusundan önce de imzaların onay durumuna göre kimlerin isteminin gerektiğini kontrol edin (TMK m. 681; Tapu Sicili Tüzüğü m. 20/1-c).