Vasiyetnamenin Tenfizi Davası: Açmak Zorunlu Mu, Süresi Ne Kadar?

Vasiyetnamenin tenfizi davası, vasiyet yükümlüsü borcunu yerine getirmediğinde vasiyet edilen malın teslimini veya hakkın devrini istemek için açılır (TMK m. 600). Yükümlülük kendiliğinden yerine getiriliyorsa dava açılması gerekmez. Kendisine belirli bir taşınmaz bırakılan kişi, yalnız vasiyetname sayesinde o taşınmazın mülkiyetini kazanmaz; adına tescil gerekir. Aşağıda dava şartlarını, tarafları, zamanaşımını, tapu devrini ve avukatlık ücretini bulacaksınız.

Vasiyetnamenin Tenfizi Ne İşe Yarar?

Vasiyetnamenin tenfizi, vasiyetin yerine getirilmesidir. Örneğin size belirli bir ev bırakılmışsa, vasiyetten doğan hakkınızın yerine getirilmesini ve evin adınıza tescilini istemenize hizmet eder (TMK m. 517, 600).

Vasiyetnamenin bulunması, taşınmazın kendiliğinden sizin olması anlamına gelmez. Yargıtay bir bozma kararında, vasiyet alacaklısının kendisine bırakılan mal üzerindeki mülkiyet hakkını tenfiz yoluyla adına tescil sonucunda kazanacağını belirtmiştir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2016/20050, K. 2018/7281, T. 28.06.2018).

Tenfizden önce vasiyetnamenin açılıp okunması gerekir. Açılma işlemi, vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın yapılır (TMK m. 596). Bu aşamanın işleyişi için vasiyetnamenin açılması rehberine bakabilirsiniz.

Tenfiz Davası Açmak Zorunlu Mu?

Vasiyet yükümlüsü malı teslim ediyor veya hakkı devrediyorsa tenfiz davası açmanız gerekmez. Kanun, dava hakkını yükümlülüğünü yerine getirmeyen vasiyet yükümlüsüne karşı tanır (TMK m. 600).

Bu nedenle vasiyetnamenin açılmış olması, ardından mutlaka ayrı bir tenfiz davası açılacağı anlamına gelmez. Dava ihtiyacı, vasiyetten doğan teslim veya devir borcunun yerine getirilmemesiyle ortaya çıkar.

Vasiyet konusu bir davranışın yerine getirilmesiyse kanun, bu davranışın yapılmamasından doğan zararın giderilmesini dava etme hakkı verir (TMK m. 600).

Dava Şartları, Taraflar ve Yetkili Mahkeme

Davayı, vasiyetle kendisine belirli bir mal veya hak bırakılan vasiyet alacaklısı açar. Talep, vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona; yoksa yasal veya atanmış mirasçılara yöneltilir (TMK m. 600).

Vasiyet alacağının istenebilir hâle gelmiş olması da gerekir. Buna muacceliyet denir. Vasiyetnameden başka bir sonuç anlaşılmıyorsa alacak, vasiyet yükümlüsünün mirası kabul etmesi veya mirası reddetme hakkının düşmesiyle muaccel olur (TMK m. 600).

Davalıların eksiksiz gösterilmesi gerekir. Yargıtay bir kararında, vasiyeti yerine getirme görevlisi bulunmayan durumda davanın tüm yasal mirasçılara yöneltilmesi gerektiğini belirtmiş ve tarafların davaya eksiksiz katılmasının sağlanmamasını bozma nedeni saymıştır (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2016/20050, K. 2018/7281, T. 28.06.2018).

Dava asliye hukuk mahkemesinde görülür (HMK m. 2). Terekenin kesin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılacak davalarda, ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m. 11/1-b). Buradaki tereke, mirasbırakanın geride bıraktığı malvarlığıdır. Yargıtay da bir yargı yeri belirleme kararında bu genel yetki kuralını uygulamıştır (Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2016/4753, K. 2016/7405, T. 22.06.2016).

Vasiyetin konusu intifa hakkı, irat veya belli aralıklarla tekrarlanan bir edimse, vasiyetnamede başka bir esas belirlenmedikçe istem hakkı eşya ve borçlar hukuku kurallarına tabidir. Mirasbırakanın ölümünde ödenecek bir sigorta alacağı vasiyet edilmişse hak doğrudan sigortacıya karşı kullanılabilir (TMK m. 601).

Tenfiz Davası Açma Süresi ve Zamanaşımı

Vasiyet alacaklısının dava hakkı on yıllık zamanaşımına tabidir. Süre, ölüme bağlı kazandırmayı öğrendiğiniz tarihte; vasiyet borcu daha sonra muaccel olacaksa bu sonraki tarihte başlar (TMK m. 602).

On yıllık sürenin başlaması için vasiyetnamenin açılması kararının kesinleşmesini beklemek güvenli değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, öğrenme tarihini vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarih; o sırada hazır bulunmayanlar için ise tebliğ tarihi olarak kabul etmiştir. Kesinleşme tarihini başlangıç alan görüşü benimsememiştir. Somut olayda on yedi yıl geçtiği için davanın reddine ilişkin direnme kararını onamıştır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/139, K. 2023/1213, T. 06.12.2023).

Bu süre, hak düşürücü süre değil zamanaşımıdır. Vasiyetnamenin iptalini isteme süresiyle karıştırılmamalıdır. İptal davasında bir yıllık süre, davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenmesiyle başlar; ayrıca kanunda daha uzun üst süreler de bulunur (TMK m. 559). Ayrıntılar vasiyetnamenin iptali davası rehberindedir.

Tenfiz talebinin karara bağlanmasında vasiyetnameye karşı açılmış davalar da etkili olabilir. Yargıtay bir bozma kararında, taşınmazın davacı adına tescili için vasiyetnamenin açılıp okunmasını ve tüm mirasçıların itirazsız kabulünü; bir yıllık süre içinde iptal veya tenkis davası açılmışsa bu davanın sonucunun beklenmesini aramıştır (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2016/8426, K. 2019/2629, T. 25.03.2019). Saklı payla ilgili uyuşmazlıklar için tenkis davası rehberine bakabilirsiniz.

Sürenin başlangıcını ve açılmış diğer davaların etkisini değerlendirirken hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir avukata danışmak çoğu durumda daha yararlı olabilir.

Tenfiz Davası Ne Kadar Sürer?

Tenfiz davasının süresi, tebligatların tamamlanmasına, gereken incelemelere ve başka bir davanın sonucunun beklenip beklenmeyeceğine göre değişir. Her dosya için geçerli bir bitiş süresi vermek mümkün değildir.

Özellikle vasiyetnamenin iptali veya tenkisi davasının sonucunun beklenmesi gerekiyorsa, tenfiz talebinin karara bağlanması da bu sürece bağlı olur. Yukarıda anılan Yargıtay kararında da açılmış iptal veya tenkis davasının sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Tebligat gecikmeleri, dosyada gereken tanık veya uzman incelemeleri ve kanun yollarına başvurulması süreyi uzatabilir. İstinaf incelemesinde bölge adliye mahkemesinin iş yoğunluğu da süreyi etkiler. Dosyanın düzenli takip edilmesi, takipteki eksikliklerden doğabilecek gecikmeleri önlemeye yardımcı olur.

Vasiyetname İle Tapu Devri Nasıl Yapılır?

Kendisine belirli bir taşınmaz vasiyet edilen kişi, mülkiyeti taşınmazın adına tesciliyle kazanır. Vasiyetname, tek başına tapudaki mülkiyet kaydını değiştirmez.

1. Vasiyetnamenin açılıp okunması tamamlanır. Tenfiz yoluyla tescil talebinden önce bu işlemin yapılmış olması gerekir.
2. Vasiyetten doğan devir borcunun istenebilir hâle gelip gelmediği değerlendirilir. Vasiyetnameden aksi anlaşılmıyorsa mirasın kabulü veya ret hakkının düşmesi esas alınır (TMK m. 600).
3. Yükümlüden hakkın devri istenir. Devir borcu yerine getirilmiyorsa tenfiz davasıyla taşınmazın adınıza tescili talep edilir (TMK m. 600).
4. Taşınmaz adınıza tescil edilir. Yargıtay, belirli mal vasiyeti alacaklısının mülkiyeti bu tescil sonucunda kazanacağını belirtmiştir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2016/20050, K. 2018/7281, T. 28.06.2018).

Miras nedeniyle tapuda yapılacak işlemler için tapuda intikal, mirasçıları belgelemek için veraset ilamı rehberine de bakabilirsiniz.

Tenfiz Davası Masrafı ve Avukatlık Ücreti

Avukatlık ücretinde, yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınır. 2026 yılında yürürlükteki tarifede, asliye mahkemelerinde takip edilen davalar için asgari avukatlık ücreti 45.000 TL’dir.

Bu tutar tarifedeki en düşük ücrettir; avukatın isteyeceği ücret bunun üzerinde olabilir. Davanın ne ölçüde çekişmeli olduğu, süresi ve malvarlığına ilişkin uyuşmazlığın kapsamı gereken emeği değiştirir. Ücreti ve hangi hizmetleri kapsadığını baştan açıkça konuşmak sürprizleri önler.